Иако системот EES, или системот за регистрација на влез и излез на шенгенските граници, беше помпезно најавен како решение што ќе ги забрза и олесни граничните премини, во пракса се покажа дека неговото функционирање оди многу побавно и со повеќе тешкотии отколку што првично беше планирано.

Најголемите проблеми се евидентираат на надворешните граници на ЕУ, а меѓу најпогодените е Хрватска, која е главна транзитна рута кон Европската унија. На некои гранични премини се евидентирани големи толпи, додека обработката на еден патник во некои случаи трае повеќе од три минути, што дополнително го забавува протокот на сообраќај.

Иако се очекува ситуацијата да се стабилизира со текот на времето, особено кога поголемиот дел од патниците се регистрирани во системот порано, некои експерти посочуваат дека клучниот проблем лежи во сложеноста на имплементацијата и начинот на кој податоците се поврзани меѓу земјите-членки. Како и во бројни други проекти на ЕУ, се истакнува предизвикот на децентрализацијата и различните модели на спроведување на заеднички правила на национално ниво.

Загриженост за Хрватска

Освен за Грција, голема е загриженоста за имплементацијата на границите во Хрватска, со оглед на тоа што најголемиот број патници од регионот влегуваат во Шенген зоната преку таа земја. Во пракса, ова значи дека сите доцнења на хрватските гранични премини би можеле директно да влијаат на патувањето и на летната туристичка сезона во целиот регион.

Според информациите од Хрватска, иако тамошните власти вложиле значителни напори за системот да работи што е можно поефикасно, во почетната фаза од имплементацијата се појавиле метеж и технички и организациски проблеми. Службениците претходно очекувале дека Хрватска ќе биде пример за успешна имплементација, но откако се појавиле толпите, амбициите и очекувањата делумно биле прилагодени.

Неофицијални извори укажуваат дека проблемот не е само во националната имплементација, туку и во начинот на кој системот е технички дизајниран, особено во делот поврзан со поврзувањето на податоците и процесот на нивна обработка на границите.

Според претходните проценки на Европската комисија, на граничните службеници им требало помалку од една минута по патник за обработка на податоците. Сепак, практиката покажала дека овој процес често трае повеќе од три минути, што доведува до редици и доцнења, особено на прометните премини во летните месеци и за време на туристичката сезона.

Подобрен систем

Европската комисија истакнува дека системот EES придонел за подобра контрола на границите на Европската Унија во првите месеци од работењето, со значително намалување на бројот на нелегални влегувања. Според нивните податоци, во првите шест месеци биле регистрирани повеќе од 66 милиони влезови и излегувања, додека на околу 32.000 лица на кои не им било дозволено да влезат им било забрането.

Сепак, Брисел индиректно признава дека предизвиците сè уште постојат, и е најавено дека во наредниот период фокусот ќе биде ставен на подобрување на системот, решавање на преостанатите технички тешкотии и зајакнување на оперативната подготвеност. Плановите на Европската Унија за наредниот период особено ја истакнуваат понатамошната дигитализација на граничните процедури, како и подготовката на законски предлог што дополнително би го подобрил дигиталното управување со процесите на миграција и враќање, а воедно би го намалил и административниот товар врз националните власти.