„Златната треска“ во 21 век: Владите паѓаат поради нив - што се ретки елементи и зошто сите ги сакаат?
Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп ќе организира голем состанок со министрите на Европската Унија(ЕУ) и други земји на тема „ретки елементи“.
Станува збор за широка категорија која вклучува десетици супстанции како што се кобалт, никел, манган, графит и литиум, но и „реткоземни елементи“, т.е. серија од 17 елементи клучни за многу високотехнолошки уреди, во чие производство Кина е предводник.
На сцената имаме вистинска „златна треска на 21 век“, но таа е поврзана со имиња како што се неодиум, диспрозиум и тербиум.
Овие минерали што лежат во длабочините се клучните елементи на технолошката револуција на 21 век. Тие се неопходни за напојување на сè, од паметни телефони и електрични возила до напредни воени системи. Поради сето ова, во трката за примат во втората половина на 21 век, имаме жестока конкуренција помеѓу две светски сили, Кина и САД.
Неодиум, празеодиум, диспрозиум, тербиум
Светското производство на сурови ретки елементи во последните пет години, според француската истражувачка група Cercle CyclOpe, се зголемило од 220.000 тони во 2019 година на 390.000 тони во 2024 година, односно зголемување од 77 проценти.
Поголемиот дел од економската добивка е поврзана со четири елементи: неодимиум, празеодиум, диспрозиум и тербиум.Тие четири „магнетни“ ретки земни елементи главно се користат за производство на трајни магнети, од кои најпознати се неодимиумските магнети, кои се околу 10 пати помоќни од конвенционалните.
Употребата на ретки земни елементи ја зголемува јачината на магнетот, а воедно ја намалува неговата големина и тежина, рече Дамиен Амброа од француската консултантска фирма за енергетика Бартл.
Една турбина за офшор ветерна фарма содржи до еден тон вакви ретки магнетни елементи.
Производителите на авиони се големи потрошувачи на ретки елементи, особено кога станува збор за борбени авиони.
Според американскиот билтен Rare Earth Exchanges, Lockheed Martin е најголемиот американски корисник на самариум, кој им овозможува на магнетите да издржат екстремно високи температури.
Секој борбен авион F-35 бара повеќе од 400 килограми ретки елементи, според извештајот на истражувачката служба на американскиот Конгрес.
Слично
Поврзани вести
