Која растечка закана светот ја промаши во моментов? По една навистина ужасна година за меѓународниот мир и безбедност, ова прашање е уште поважно за светските лидери, аналитичари и медиуми пишуваат за онлајн изданието project-syndicate.org Волфганг Ишингер и Адриен Ороз. Ишингер е поранешен државен секретар на германското Сојузно министерство за надворешни работи и поранешен германски амбасадор во САД и Велика Британија. Во моментов е претседател на Конференцијата за безбедност во Минхен. Ороз е виш советник за "Политика и анализи" на конференцијата за безбедност во Минхен. Оваа година фокусот на конференцијата беше на конфликтот во источна Украина. Лидерите на Франција и Германија Франсоа Оланд и Ангела Меркел презедоа нова дипломатска иницијатива за решавање на ситуацијата и нивните очекувања се до договор да дојде во наредните денови. Пред една година војната во Сирија и кризата во Украина ја обзедоа меѓународната заедница, пишуваат Ишингер и Ороз. Учесниците во минатогодишната конференција сепак најверојатно сега признаваат дека и не ја оценија вистинската тежина на овие настани. Да не зборуваме за тоа што ќе дојде до одржувањето на следната конференција. Брзата ескалација и на двете кризи, заедно со развојот на настаните на други места во светот, натера многу набљудувачи да најават дека во 2014 година се стави почетокот на една помалку мирна и многу хаотична ера во меѓународните односи. Бројни пропусти и ерозоните поени во постојните колективни безбедносни структури беа откриени во текот на изминатата година. Термините како "големото откривање", кој беше употребен од новинарот Роџер Коен во есента 2014 година, резонираат широко, бидејќи го доловуваат сегашното чувство на беспомошност, недостаток на контрола, како и неможноста да се предвиди која би била следната криза. Како што Хавиер Солана неодамна се изрази: "Живееме во илузија. Со години светот верувал дека транзицијата од униполарен кон мултиполарен ред ќе биде мирен, уреден, и стабилен. Колку сме грешеле!" Иако звучи елегантно разликата помеѓу "вистинската" и "погрешната" страна на приказната или пак критиките кон користењето на методи од ХІХ в. во ХХІ век, овие аргументи се ни повеќе, ни помалку реторички тактики. Во најдобар случај, тие не му штетат, а во најлош случај – ја сокриваат комплексноста на современиот пејзаж на безбедноста, кој треба да се сфати и адресира. Како за почеток, војната се врати во Европа. Основните принципи на паневропската безбедност се разурнати, а можеби и напредокот во односите меѓу Русија и Западот по крајот на Студената војна. Нешто повеќе, арапскиот свет - повеќе насилство и нестабилен, отколку што беше со децении, се чини дека ќе се фрагментира уште повеќе, додека радикалните џихадистички групи кои се натпреваруваат едни со други, се почесто го насочуваат гневот кон Западот. И во азиско-пацифичкиот регион, иако таму беа избегнати сериозни инциденти, стабилноста исто така е неизвесна. Пукнатините кои станаа видливи пред неколку месеци, се појавуваат, за да покажат дека ќе продолжат да се прошируваат, бидејќи политичките конфликти и конкуренцијата помеѓу главните сили во светот се зголемува. Всушност, по десет години 2014 година најверојатно ќе се смета како вовед. Но на што? Откако меѓународниот поредок и регионални договори беа подложени на тест, не е јасно кој ќе биде во можност и дури - желба, да го одржува мирот и стабилноста. Стравувањата дека се откажуваат од својата водечка глобална улога сигурно се претерани. Фокусот на претседателот Барак Обама да изгради "нација дома" создаде чувство за повлекување, што доведе до загриженост кај некои негови сојузници. Во Европа, во меѓувреме многу земји се уште се обидуваат да ги надминат последиците од финансиската и економската криза од 2008 година, како и внатрешната политика парализа и зајакнувањето на евроскептицизмот. Глобалната улога на Европа, и покрај огромниот нејзин потенцијал, нема да биде формулирана во смислен начин наскоро. Претпоставките што лани загинаа Во последната година Германија дебатира дали таа треба да преземе поактивна меѓународна улога, но германската јавност се прилагодува постепено кон новите очекувања. Резултатите од неодамна спроведена анкета покажуваат дека, сепак, само 34% од Германците сметаат дека нивната земја треба да е ангажирана во меѓународните кризи. Значително мнозинство од Германците остануваат скептични во однос на усвојувањето на поактивна позиција во светски рамки, што укажува дека секој сличен обид ќе биде тешка битка. Се разбира не сите пукнатини во редот може да се припишат на внатрешната политика, економските причини или изместувањето на односите на моќта. Бројот на учесници и потенцијални спојлери на светската сцена се зголеми драстично, што е предуслов за натамошно слабеење на способноста на владите да ги решаваат проблемите сами или во координација меѓу себе. Уривањето на редот сепак е истовремено и причина и ефект од зголемувањето на неподготвеноста неговите традиционални поддржувачи да ја исполнуваат својата улога. Кога лидерите ќе престанат да се однесуваат на начинот на кој треба, или пак пропаднат, други учесници во формирањето на светскиот поредок ја тестира издржливоста. И бидејќи станува тешко да се одржи светскиот поредок, традиционалните и потенцијални лидери го сметаат предизвикот за преголем или се потпираат главно на брзи одлуки, што дополнително ја потхранува непредвидливоста и нестабилноста. Против ова, нема причина да се верува дека предвидувањето на големи кризи, а што останува за спречување на нив, ќе стане полесно. Збунети од презаситеност со информации, владите и клучните меѓународни институции се докажува со неправилна проценка на сигналите како резултат на "бучава". Така за лидерите е многу потешко да се фокусираат на најважните елементи кои би можеле да го зголемат квалитетот на процесот на донесување одлуки. Многу од старите претпоставки загинаа во 2014 година. Светот има можност да открие како може да ги замени. К.К.