Кина на крајот на април упати една од најдиректните трговски закани кон Европската унија во последните неколку децении, предупредувајќи дека ќе преземе контрамерки доколку Брисел продолжи со усвојување на новиот Закон за забрзување на индустријата (IAA).

Станува збор за предлог на Европска комисија претставен во март 2026 година, кој веќе се нарекува „Made in Europe“. Неговата цел е да ја зајакне европската индустрија, да отвори нови работни места и да ја намали зависноста од странски производители.

Законот ги таргетира клучните сектори – чисти технологии, автомобилска индустрија и енергетски интензивни гранки како челик, алуминиум и цемент. Меѓу најзначајните мерки е условот електричните возила што добиваат јавна поддршка да бидат склопени во ЕУ, со најмалку 70 проценти компоненти произведени во земјите-членки.

Дополнително, се воведува строг надзор за странски инвестиции над 100 милиони евра во стратешките сектори, особено од земји кои доминираат со глобалното производство – мерка која индиректно се однесува токму на Кина.

Брисел го оправдува овој чекор со сериозните проблеми во европската индустрија. Само во последните две години, во автомобилскиот сектор беа најавени повеќе од 100.000 отпуштања, а голем дел од компаниите размислуваат за намалување на производството.

Во позадина стои силната индустриска политика на Кина, каде компаниите добиваат значително поголема државна поддршка, што им овозможува пониски трошоци и поголема конкурентност. Според анализите, производството на батерии во Кина е до 35 проценти поевтино отколку во Европа.

Кинеските власти остро реагираа, оценувајќи дека законот наметнува ограничувања за странските инвеститори и може да ги наруши правилата на Светска трговска организација. Пекинг бара отстранување на, како што ги нарекува, дискриминаторските мерки и предупредува на можни одговори.

Во исто време, Европската унија отвора уште еден фронт – од 1 јули 2026 година се воведува фиксна царина од 3 евра за мали пратки под 150 евра, од кои над 90 проценти доаѓаат токму од Кина. Ова директно ги погодува бизнис моделите на платформи како Shein и Temu.

Аналитичарите предупредуваат дека ситуацијата може да се развива во неколку насоки – од преговори и ублажување на мерките, до отворена трговска конфронтација со реципрочни ограничувања и притисоци врз компаниите.

Она што е јасно е дека зад овој спор не стојат само технички прашања за тарифи и стандарди, туку борба за индустриската иднина на европскиот пазар – во услови кога Европа губи работни места, Кина има вишок производствени капацитети, а САД веќе го ограничи пристапот за кинеските производи.