Европската унија, САД, Обединетото Кралство и нивните сојузници одлучија да исклучат голем број руски банки од системот Свифт, меѓународен платен систем што го користат илјадници финансиски институции.

Овој потег има за цел да ја ослабне банкарската мрежа на Русија и нивниот пристап до средства преку системот Свифт, кој е клучен за непречениот проток на пари низ светот.

Што е Свифт?

Свифт е глобална финансиска мрежа која овозможува непречен и брз трансфер на пари преку границите.

Тоа е кратенка за Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication.

Основана во Белгија во 1973 година, Свифт поврзува 11.000 банки и институции во повеќе од 200 земји ширум светот.

Но, Свифт не е класична банка. Тоа е повеќе како апликација за пораки која ги известува корисниците кога биле испратени нивните плаќања и дали пристигнале.

Преку оваа мрежа дневно се испраќаат повеќе од 40 милиони пораки, додека трилиони долари се разменуваат меѓу различни компании и државни влади.

Повеќе од еден процент од тие пораки вклучуваат руски трансакции.

Кој го поседува и кој го контролира Свифт?

Свифт беше формиран од американски и европски банки за да се избегне сценарио во кое само една институција развива систем и има монопол.

Мрежата сега е во заедничка сопственост на повеќе од 2.000 банки и финансиски институции.

Нејзината работа е надгледувана од Националната банка на Белгија, во соработка со водечките централни банки ширум светот - вклучувајќи ги Федералните резерви на САД и Банката на Англија.

Свифт им овозможува на членовите да обезбедуваат меѓународни трансакции и не треба да заземаат страна во споровите.

Сепак, Иран беше исклучен од системот Свифт во 2012 година како дел од санкциите поради неговата нуклеарна програма.

Така изгуби речиси половина од приходите од извозот на нафта и околу 30 отсто од надворешната трговија.

Свифт нема никакво влијание врз санкциите и одлуките за нивно воведување ги носат исклучиво државните влади.

Како исклучувањето од системот Свифт ќе влијае на Русија?

Засега не е познато кои банки ќе бидат исклучени од мрежата на Свифт.

Попрецизни информации се очекуваат во наредните денови.

Европската унија, САД, Велика Британија и други земји наведуваат дека таквиот потег би бил „гаранција дека овие банки ќе бидат исклучени од меѓународниот платен систем и на тој начин ќе ги спречат да работат на глобално ниво“.

Целта е да им се оневозможи на руските компании пристап до брзи и лесни трансакции обезбедени од Свифт.

Во голема мера ќе бидат нарушени трансакциите за вредни енергенси и земјоделски производи.

Банките ќе мора да вршат трансакции директно меѓу себе, што ќе доведе до одложувања, дополнителни трошоци и на крајот намалување на приходите на руската влада.

На Русија веќе и се закануваше исклучување од мрежата Свифт - во 2014 година, кога Крим беше анектиран.

Русија рече дека таквиот потег би бил еднаков на објавување војна.

Западните земји на крајот се откажаа од овој потег, но заканата ја принуди Русија да развие сопствен систем за трансфер на пари во странство.

Со цел да се подготви за овој вид санкции, Русија создаде Национален систем за платежни картички, попознат како Мир, за да го олесни процесирањето на плаќањата со картички.

Сепак, неколку странски земји во моментов го користат системот.

Зошто Западот е поделен околу системот Свифт?

Некои земји - како што се Германија, Франција и Италија - не сакаа да преземат акција за исклучување на Русија од мрежата Свифт.

Најголемите количества нафта и природен гас Европската унија ги набавува од Русија и не би било лесно да се најде нов снабдувач.

Бидејќи цените на енергијата веќе скокаат, многу земји бараат да избегнат поголеми проблеми на тоа поле.

Компаниите на кои Русија им должи пари ќе мора да најдат друг начин да добијат исплата. Ризикот од меѓународен банкарски хаос е преголем, тврдат некои.

Алексеј Кудрин, поранешен руски министер за финансии, тврди дека исклучувањето од системот Свифт може да ја намали руската економија за пет проценти.

Но, постојат сомнежи за долгорочните последици за руската економија.

Руските банки би можеле да најдат начин да вршат трансакции преку земји кои не воведоа санкции кон неа, како што е Кина, која исто така има свој платен систем.

foto: freepik.com