Врвните странски и домашни експерти се чини дека веќе немаат ништо убаво да ни кажат, но се почесто испраќаат многу песимистички предупредувања и навестуваат најлошите можни сценарија за кризата што не чека зад аголот.

Економските проблеми, де факто, само се зголемуваат. Геополитички тензии, закана од нова блоковска поделба на светот, рекорден раст на цените, заострување на монетарната политика која се чини дека е неколку чекори зад инфлацијата, високите цени на енергијата, опасноста од недостиг... затоа не треба бидете изненадени од катастрофалната природа на овие предупредувања.

 „Ваков раст на инфлацијата не е забележан во последните 40 години“

Љубодраг Савиќ, експерт по економија и професор на Економскиот факултет во Белград, оценува дека актуелната економска состојба лошо ќе се одрази и на светската и на српската економија.

Најголеми последици ќе трпат граѓаните кои имаат кредити. Откако ФЕД ја зголеми каматната стапка, ЕЦБ ќе мора да ја усогласи и прилагоди својата каматна стапка, што значи дека во иднина ќе има уште едно зголемување.

 Тој објасни дека кредитите во долари веднаш ќе поскапат и дека ќе следи верижна реакција во која ќе треба да се прилагодат и другите земји.

„Ова ќе ја принуди Европската централна банка и другите водечки светски банки да ја прилагодат каматната стапка“, рече тој.

Савиќ вели и дека новите каматни стапки ги зголемуваат обврските на Србија за плаќање на доларот. Тој оцени дека во Србија нема многу луѓе кои имаат кредити во долари, но предупреди на секундарниот ефект од корекција на европските камати.

„Тоа ќе ги погоди луѓето кои имаат заеми во евра, а најмногу ги има во Србија денес“, рече тој.

Савиќ рече дека ова не е крај бидејќи поради растечката инфлација која бележи историски високи износи во светот, веројатно ќе има нови корекции на каматните стапки, почнувајќи од ФЕД.

 - Ваков раст на инфлацијата во светот не е забележан во последните 40 години. Ова не е крај, ќе има нови корекции на каматите. Луѓето кои имаат заеми со променлива каматна стапка и понатаму ќе страдаат, рече тој.

Савиќ не очекува дека граѓаните на Србија ќе почнат помасовно да ги депонираат своите пари во банките поради зголемувањето на каматната стапка на депозитите.

- Тие камати се уште се симболични. За луѓето е само примамливо да не ризикуваат да бидат ограбени дома или куќата да изгори и да испари внатре, рече тој.

Тој додаде дека не очекува банките брзо да ги следат каматните стапки на Запад.

- А тоа не ги мотивира луѓето да депонираат пари во банки, рече Савиќ.

 Тој смета дека луѓето кои имаат од неколку илјади до неколку десетици илјади евра во ова тешко време ќе го остават на безбедно место и под нивна контрола.

„Еврозоната е веќе во рецесија“

Американецот Нуриел Рубини, еден од најпознатите економисти на денешницата, во опширно интервју зборуваше за мегазаканите кои ја загрозуваат нашата иднина.

Рубини ја предвиде финансиската криза во 2008 година, а неговите песимистички предвидувања му го донесоа прекарот „Доктор Дум“, но тој повеќе би сакал да го нарекуваат доктор реалист.

 - Еврозоната е веќе во рецесија и мислам дека ќе биде долго и грдо. Во Велика Британија е уште полошо, тврди тој.

Тој ја спореди кризата од 70-тите години на минатиот век, кога и светот доживуваше енергетска криза, висока инфлација и стагфлација, со денешната состојба и рече дека денес е многу потешко.

- Во тоа време немавме толку јавен и приватен долг како денес. Доколку централните банки ги зголемат каматните стапки во борбата против инфлацијата, тоа ќе доведе до банкрот на многу „зомби“ компании, секна банки и владини институции. Покрај тоа, нафтената криза беше предизвикана од многу повеќе геополитички шокови отколку тогаш. Замислете ги само последиците од кинескиот напад на Тајван, кој произведува 50 отсто од сите полупроводници во светот, од кои 80 отсто се со врвен квалитет. Тоа би бил глобален шок. Денес многу повеќе зависиме од полупроводници отколку од нафта – предупреди Рубини.

„Чувајте ги парите. Година, две“

„Блиц Бизнис“ неодамна имаше можност да го праша што секој претприемач и инвеститор денес треба да знае, а не само да знае, туку и да се придржува. Еве што ни кажа:

    Вистинската придобивка на берзата се чувствува дури после многу, многу години и тоа е инвестирање, а не шпекулации. Инвестирањето е бавен и трпелив процес. Шпекулациите се лов на брзина и ако влезете во шпекулации, тогаш тоа е исто како да сте влегле во обложувалница за да се обложите на фудбалери.

    Купувањето недвижен имот по пазарни цени како инвестиција е бесмислена приказна. Купувањето стан е најважното нешто во животот што треба да го направите, но како инвестиција нема смисла.

    Немаме едукација за берзата, а исклучително е важно да се учи од основно училиште. Зошто берзата, и за што служи берзата? Бидејќи колку побрзо почнете да инвестирате пари на берзата, толку повеќе пари ќе имате. Луѓето не можат да разберат колку е моќно сценариото, кога годинава нешто помножуваш за 10 проценти и го додаваш на каса. И тој мал џеб пари станува многу голем, но потребно е трпение.

    Јас не сум поддржувач на тргување со криптовалути бидејќи нема информации. Купувањето биткоин денес или продавањето затоа што слушнав од некого е тотална глупост. И тогаш со таа трговија, вие само го скратувате вашето портфолио. А кога ќе собереш, секогаш губиш.

    Чувајте ги вашите пари. Една година, две. Затоа што во моментов сме како совршена бура. Имаме инфлација, имаме геополитички проблеми, имаме војни, имаме енергетска криза. Имаме копија од 70 од тие години. И ако има рецесија и стагфлација, тоа ќе биде пекол.

    Кукањето е поентата. Бегај додека си млад, убиј се со работа. Ако сакаш да поминеш, млад си, немаш што да изгубиш. Така им велам на моите деца, одете ако сакате. Најчесто сите се враќаат.

    Дефинитивно е во ИТ затоа што се оди кон таа вештачка интелигенција и дигитализација. Кој ќе се одлучи за кариера во оваа насока, воопшто не може да погреши. Сè ќе биде дигитализирано и сè треба да се програмира и одржува. А кога ќе погледнеме од каде се инвестициите и во што се инвестира, во овој сектор се инвестираат огромни пари, тоа се во милиони, а тоа се гледа и од нивните плати. И оваа индустрија постојано расте.