Босна и Херцеговина(БиХ) го продолжува трендот на голема зависност од парите испратени од дијаспората. Според најновите податоци од Централната банка на Босна и Херцеговина, само во првиот квартал од оваа година, во земјата пристигнале 1,326 милијарди марки преку разни видови трансфери од странство.

Статистиката е јасна: граѓаните кои живеат и работат надвор од границите на Босна и Херцеговина станаа клучен столб на домашната потрошувачка.

Што велат бројките за првите три месеци?

-Дознаки: 956,6 милиони конвертибилни марки

– Други тековни трансфери (вклучувајќи ги и социјалните бенефиции): 370 милиони конвертибилни марки

-Вкупно: 1,326 милијарди конвертибилни марки

Во споредба со истиот период минатата година, приливот на пари преку лични трансфери е поголем за околу 25 милиони марки. Забележливо е и зголемување на другите трансфери и социјалните бенефиции, кои се зголемија од минатогодишните 314,71 милиони марки на 370 милиони  марки. 

Овие податоци го одразуваат секојдневниот живот на многу семејства во Босна и Херцеговина. Според искуствата од локалните заедници, ретко има семејство кое не прима барем една дознака од странство месечно. Многумина веруваат дека оваа зависност станала фаза од која е тешко да се излезе, каде што пријателите и роднините кои ја напуштиле земјата практично го одржуваат стандардот на оние кои останале.

Како што економистот Адмир Чавалиќ постојано изјавил за порталот 6yka.com, постојниот социјален мир веројатно се одржува преку субвенции од странство, односно од претставници на нашата новоформирана и стара дијаспора.

Со оглед на тоа што сите претходни истражувања покажуваат дека граѓаните во БиХ ги користат парите што доаѓаат од дијаспората исклучиво за опстанок, го прашавме д-р Мирза Емирхафизовиќ, професор на Факултетот за политички науки во Сараево, колку е тоа всушност лошо за економијата на БиХ. Тој вели дека некои истражувачи кои го анализирале ова прашање веруваат дека дознаките од странство, кои мигрантите најчесто ги испраќаат до своите роднини, имаат и своја негативна страна од неколку причини. Прво, овие пари најчесто се користат за покривање на трошоците за живот, што значи дека не се инвестиција во развојни проекти. Понатаму, дознаките можат да имаат дестимулативно дејство врз работоспособните лица со загарантиран приход врз оваа основа, бидејќи поради ниските плати и незадоволителниот третман на работниците, тие се посклони да не прифаќаат или да се откажуваат од работните места што се нудат на пазарот на трудот. Професорот Емирхафизовиќ нагласува дека не треба да го заборавиме видот на зависност од редовните приходи од странство, кој, во случајот на Босна и Херцеговина, е во значителна мера одговорен за „подобрување“ на социјалната слика на нејзините жители.

Важно е да се напомене дека официјалните бројки се само врвот на ледениот брег. Значителна сума пари влегува во земјата преку неформални канали, директно на раце, што значи дека вистинското влијание на дијаспората врз домашната економија е веројатно уште поголемо отколку што покажуваат извештаите.

БиХ полека губи дел од својата дијаспора

Нашите соговорници предупредуваат на уште еден проблем што нè очекува во блиска иднина, а тоа е дека кругот на оние на кои им се помага во БиХ се стеснува, цели семејства заминуваат во последните години, најмладите се чувствуваат сè повеќе како Австријци, Германци, Швеѓани, а помалку како Босанци и Херцеговци, а значителен дел од луѓето што добиваат помош во БиХ умираат.

Затоа, тие го гледаат зајакнувањето на врските меѓу Босна и Херцеговина и нејзините бројни емигранти како исклучително важно прашање кое заслужува поголемо внимание од надлежните институции и јавноста.

foto Wikipedia/United States Air Force Combat Camera Imagery by Senior Airman Justin D. Pyle