Иако зелената енергија стана приоритет на глобално ниво, постојат индиции дека амбициозните планови за оваа област може да бидат загрозени и покрај огромните ресурси за нивна реализација, поради недостигот на работна сила. Тој проблем ја зафати и Америка, па планот на Џо Бајден за климатските промени е во мирување, како и субвенциите од 370 милијарди долари за соларни, ветерни и електрични возила.

Со други зборови, недостигот од квалификуван кадар може значително да ја попречи замената на фосилните горива со обновливи извори на енергија, па затоа се загрозени инвестициите во оваа област и во Америка, за кои се планира да се отворат 537.000 нови работни места. Бидејќи толку многу луѓе ги нема, некои компании, покрај високите плати од 35 долари на час и пензиското осигурување до 6,5 отсто, што е над националниот просек од 5,6 отсто, прибегнаа кон обука на воени ветерани, жени, па дури и затвореници.

За Никола Рајаковиќ, професор на Електротехничкиот факултет во Белград, ова е проблем кој е препознаен како исклучително важен на неколку научни собири, под покровителство на Здружението на енергетичари.

- Целиот процес на енергетска транзиција нуди нови работни места, но бара и нови знаења и вештини. Забележано е на повеќе конкретни проекти, а извесно е дека овој тренд ќе продолжи поради недостигот на стручно знаење во сите фази од реализацијата на проектот. Тоа значи дека проблемот е присутен од стратешкиот преглед на секторот, преку идејни решенија, изработка на проект до градежна дозвола, инженерска фаза на проектирање, извршување на работите, пуштање во употреба и до фаза на експлоатација на технологии за обновливи извори на енергија. Недостигот од работна сила може да се забележи на сите нивоа на компетентност, особено на инженерско ниво и на ниво на стручни занаетчии (монтери), вели за „Блиц Бизнис“ професорот Рајаковиќ.

  ФОТО: ШАТЕРСТОК

Тој додава дека модерната енергија, покрај високата мултидисциплинарност, бара и високо специјализирани знаења од областа на дигитализацијата на секторот и воведување високософистицирани софтверски платформи.

- Затоа е важно средното образование, а особено високото образование да се прилагоди на новите трендови. Отворањето на нови курсеви, нови предмети и нови лаборатории мора да стане редовна практика. Покрај тоа, енергетските специјалност имаат посебна одговорност да ги едуцираат водачите на проекти, бидејќи само со широко познавање на енергијата може правилно да се постават задачите во другите професии како што се ИТ технологии, заштита на животната средина.Улогата на лидер во енергетиката има стратешка компонента и бара системско разбирање на секторот што не може да се научи на друго место, туку исклучиво под капата на класичното и модерното знаење за интегрална енергија.Современото образование за енергетика мора да се занимава и со пошироки аспекти на системот на вредности и, во овие проблематични времиња, кога се ресетираат геостратешките односи, помогнете да се изградат похумани односи и да се поправат грешките на неолибералната концепција за развојот на општеството, објаснува Рајаковиќ. Слично мислење има и мајстор Жељко Марковиќ, лидер за енергија и индустрија во Дилојт Србија.

-Масовната примена на новите технологии секогаш првично е тесно поврзана со недостигот на квалификувана работна сила за нивна имплементација. Во моментов, повеќе од две третини се инвестирани во електрани од ОИЕ, додека само една третина е во други технологии. Овој раст во изградбата на ОИЕ генерира и зголемување на работните места во овој сектор, кој во 2014 година вработил околу 7,3 милиони луѓе, така што таа бројка на крајот на 2022 година на глобално ниво би била 12,7 милиони, што укажува дека апетитот за нова работна сила ќе расте уште побрзо во иднина. Ова дотолку повеќе што се проценуваше дека во следните седум до осум години ќе биде неопходно да се изгради двојно поголем капацитет од сите досега изградени. Тоа секако ќе предизвика недостиг од доволен број квалификувани стручњаци - вели Марковиќ за „Блиц Бизнис“.

  ФОТО: SHUTTERSTOCK / РАС СРБИЈА

Тој додава дека недостигот од висококвалификувани стручњаци, инженери, но и среден кадар, техничари и монтери досега не е значително почувствуван во Србија бидејќи интензивно не изградивме нови капацитети за ОИЕ.

- Ситуацијата се промени во 2021 година, со новиот Закон за користење на ОИЕ, кога имаше зголемен интерес за изградба на електрани од ОИЕ, како и поради енергетската криза, бидејќи поголем број заинтересирани инвеститори станаа вклучени поради поволната цена и брзиот очекуван рок на отплата. Затоа се соочуваме со недостиг на квалитетен и квалификуван кадар во оваа област. Решението може да биде перманентно спроведување на обука за сите потребни профили на ниво на различни институции. Затоа, факултетите и професионалните здруженија треба да започнат континуирана обука на различни профили на инженери и одговорни проектанти и изведувачи за проекти за ОИЕ. А компаниите кои се вклучени во извршувањето на работите треба да спроведат бесплатна обука за техничари и монтери, кои потоа би можеле да се вработат во производство и монтажа на производствени капацитети од ОИЕ, вели Марковиќ.

Министерката за рударство и енергетика, Дубравка Ѓедовиќ, смета дека персоналот е важен фактор во енергетската транзиција на Србија и дека без нив плановите во оваа област не можат да се реализираат. -За да може Србија да ја заврши енергетската транзиција кон целосна неутралност на јаглерод диоксид до 2050 година, потребни се инвестиции од 32 милијарди евра во следните 25 години, од кои 10 во преносната мрежа, рече Ѓедовиќ.