Европската комисија ја повика Украина да ја забрза реконструкцијата на нафтоводот „Дружба“ со цел да ја смири Унгарија, која стави вето на неодамнешната одлука на ЕУ за воведување 20-ти пакет санкции против Русија и за испраќање заем од 90 милијарди евра за Киев.

Во меѓувреме, Јадранскиот нафтовод (JANAF), кој започнува во Хрватска и поврзува неколку земји од Централна Европа, се наметнува како изводлива алтернатива што би можела да обезбеди енергетска стабилност за Унгарија и Словачка.

Поправката на „Дружба“, која транспортира руска нафта кон Источна Европа, не може да се реализира брзо, изјави украинскиот претседател Володимир Зеленски, и покрај барањата од Европската Унија и притисокот од Унгарија.

Испораките на руска нафта кон Унгарија и Словачка беа прекинати на 27 јануари, откако, според Киев, инфраструктурата на нафтоводот во западна Украина била оштетена во руски напад. Словачка и Унгарија, пак, тврдат дека Украина е одговорна за прекинот.

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, за време на посетата на Киев изјави дека ЕУ бара од Украина да ги забрза поправките.

Четири години по почетокот на војната во Украина, европските лидери се поделени околу пристапот кон кризата, што дополнително се рефлектира преку спорот за „Дружба“.

Украина изврши напад врз клучен дел од нафтоводната инфраструктура на руска територија. Според „Киев пост“, украински беспилотни летала со долг дострел ја погодиле нафтената станица Калејкино во близина на Алметјевск, во Република Татарстан, предизвикувајќи пожари и прекин на работата на важна транзитна точка.

Генералштабот на Украина го потврди нападот преку Телеграм. Руското Министерство за одбрана соопшти дека реагирало на „непријателски беспилотни летала“ над Татарстан, без да даде детали за евентуалната штета.

Нападот уследи неколку часа по заканата од Будимпешта дека ќе го блокира заемот од ЕУ за Украина и ќе го суспендира извозот на електрична енергија доколку транзитот преку „Дружба“ не биде обновен.

Зошто е важен „Дружба“?

Нафтоводот „Дружба“, што на руски значи „пријателство“, е еден од најголемите нафтоводни системи во светот.

Системот се протега на околу 4.000 километри, од Самара во Русија до Германија, Полска, Чешка, Словачка и Унгарија.

Со него управува руската компанија „Транснефт“, а капацитетот изнесува околу 1,2 милиони барели дневно.

Пуштен во употреба во 1964 година, нафтоводот стана клучен енергетски канал за Источна Европа. Унгарија и Словачка во моментов се единствените земји од ЕУ кои продолжуваат да увезуваат руска сурова нафта преку овој систем.

Според проценки цитирани од „Киев пост“, Унгарија добива меѓу 80 и 90 проценти од увозот на сурова нафта преку „Дружба“.

Прекините во снабдувањето директно влијаат врз енергетската безбедност и цените на горивата во овие земји.

Велика Британија го иззема „Дружба“ од санкции

Велика Британија го иззеде нафтоводот „Дружба“ од новиот пакет санкции против руските компании до средината на октомври 2027 година.

Лондон воведе санкции против „Транснефт“ и речиси 300 руски физички и правни лица, како и против 48 танкери за нафта, наведувајќи дека станува збор за најобемен пакет ограничувања од почетокот на војната во 2022 година.

Како започна спорот?

Испораките преку „Дружба“ беа прекинати на 27 јануари поради оштетување на нафтоводната инфраструктура на украинска територија.

Киев го обвини руски напад со беспилотни летала во регионот Лавов. Унгарија и Словачка, пак, ја обвинија Украина за намерно одложување на поправките поради политички притисок.

Словачкиот премиер Роберт Фицо изјави дека Украина го користи нафтоводот како „политичка уцена“.

Унгарија и Словачка, кои се потпираат на украинскиот транзит, воедно обезбедуваат значителен дел од увозот на електрична енергија во Украина.

Фицо најави прекин на итните испораки на електрична енергија доколку транзитот на нафта не биде обновен. Унгарскиот премиер Виктор Орбан се закани со вето на европскиот заем за Киев.

Тестирање на JANAF

Компанијата МОЛ и JANAF постигнаа договор за почеток на долгорочно тестирање на капацитетот на Јадранскиот нафтовод, со учество на независен меѓународен мониторинг-тим.

За време на тестирањата ќе се испитуваат максималните и долгорочните транспортни перформанси во различни временски и сезонски услови.

МОЛ соопшти дека тестирањето може конечно да стави крај на долгогодишната дебата за реалниот капацитет на системот.

Компанијата, исто така, очекува став од JANAF дали ќе дозволи транзит на руска сурова нафта преку морскиот правец.