Поради големата побарувачка во Хрватска и Црна Гора за сезонски работници, Инфостуд ги истражуваше процедурите потребни за привремена работа во овие земји.

Иако нема официјални податоци, неофицијалните проценки покажуваат дека на Хрватска ѝ недостасуваат помеѓу 50.000 и 70.000 работници во текот на летната сезона, додека на Црна Гора ѝ недостасуваат околу 25.000 работници на јадранскиот брег. Најголема побарувачка има за готвачи, келнери, помошни работници, рецепционери, собарки и други сезонски работници во туризмот и угостителството.

Со текот на годините, најголемиот број сезонци им доаѓаат од Србија, Босна и Херцеговина и Северна Македонија. Сезоната обично трае од средината на мај до втората половина на септември. Според проценките на хрватското Министерство за внатрешни работи, минатата година на работници од Србија им биле издадени повеќе од 25.000 работни дозволи.

Посредници во наоѓањето работа

Давид Антонијевиќ, основач на агенцијата за вработување Френдли ХР, вели дека на работниците од Србија кои сакаат да работат на Јадранот во текот на летната сезона прво им е потребен важечки пасош и потврда за неказнивост.

Агенцијата посредува помеѓу работодавачи од Хрватска и Црна Гора и работници кои се заинтересирани за сезонска работа. Работодавачите објавуваат огласи преку агенцијата за одреден профил на работници, а агенцијата наместо тоа бара кандидати и врши прелиминарна селекција.

„На крајот на декември, добиваме барања од работодавачи за потребните профили на работници за претстојната сезона. Потрагата по персонал започнува веќе во јануари, кога објавуваме отворени работни места, собираме апликации и вршиме прелиминарна селекција на кандидати. Конечното интервју потоа го организира самиот работодавач, онлајн или во живо. Важно е да се нагласи дека ние наплаќаме само за услугите за посредување од работодавачите, додека кандидатите не плаќаат за нашите услуги“, истакнува Давид.

Покрај агенцијата, кандидатите можат да аплицираат и директно на веб-страниците на работодавачите кои бараат работници од регионот за работа на Јадранот.

Кои услови најчесто се бараат

За повеќето сезонски работни места, работодавачите првенствено бараат претходно работно искуство и практично знаење потребно за извршување на работата. Кога станува збор за занимања како што се готвачи и келнери, важно е и соодветното средно стручно образование или формално образование поврзано со таа работа.

Покрај искуството и професионалните квалификации, потребно е и познавање на странски јазици, имајќи предвид дека меѓу гостите на јадранскиот брег има сè повеќе странски туристи.

Дозвола за работа и престој

Дозвола за работа и престој за сезонски работник добива работодавачот од надлежниот орган во Хрватска или Црна Гора.

За сезонскиот работник да ги оствари правата што произлегуваат од работниот однос на ист начин како и граѓаните, односно вработените во Хрватска или Црна Гора, потребно е да потпише договор за вработување.

Странските работници и во Хрватска и во Црна Гора мора да бидат регистрирани, односно мора да имаат договор за вработување. Исто така, мора да имаат дозвола за престој и работна дозвола, добиени од работодавачот.

Дозволата за престој и работа генерално важи колку што трае самото сезонско ангажирање, односно за времетраењето на периодот за кој е склучен договорот за вработување. На барање на работодавачот, дозволата може да се продолжи.

Во пракса, се случува и работодавачите, доколку имаат потреба од работна сила и меѓусебно се задоволни од соработката, да ги задржат работниците дури и по завршувањето на туристичката сезона.

На што треба да се обрне внимание пред да се потпише договорот

Давид Антонијевиќ истакнува дека кандидатите кои сакаат да пробаат сезонска работа, особено ако тоа го прават за прв пат, треба внимателно да го прочитаат договорот што го потпишуваат со работодавачот.

Многу е важно однапред прецизно да се дефинира сместувањето и храната, бидејќи во речиси 90 проценти од случаите работодавачот ги обезбедува овие услови.

„Важно е кандидатите да знаат каков вид сместување им се нуди, колку е оддалечено од работното место, како и бројот на оброци што им се обезбедуваат во текот на работниот ден. Исто така, потребно е јасно да се дефинираат работното време, бројот на работни денови во неделата и начинот на пресметување на заработката“, објаснува Давид.

Во пракса, сезонската работа честопати значи работа шест дена во неделата, со можност за прекувремено ангажирање. Затоа е особено важно методот на пресметување и плаќање на прекувремената работа да биде прецизно договорен однапред, пренесува bif.rs.

Според соговорниците, постои значителна разлика помеѓу работата во големи и реномирани хотелски синџири и работата за помали бизниси.

Во големите хотелски синџири, платата може да биде малку пониска, но договорните услови речиси секогаш се исполнуваат. Помалите работодавци често нудат повисока плата, но зад неа може да стои седумдневна работа од 10 или повеќе часа на ден.

Таквата работа не е дозволена со закон во Хрватска или Црна Гора, но во пракса се случува некои работодавци свесно да ги прекршат правилата. Затоа, кандидатите треба да обрнат посебно внимание на работното време и пресметката на прекувремената работа.