Што нè чека ако оваа година настапи најсилниот Ел Нињо некогаш: „Ќе сведочиме на временски непогоди какви што не сме виделе“
Иако климатските модели упатуваат на можноста за силен Ел Нињо, од СМО предупредуваат дека прогнозите во пролетниот период се помалку сигурни и поподложни на отстапувања.
Климатолозите предупредуваат дека најсилниот Ел Нињо во историјата би можел да настапи подоцна оваа година, но истакнуваат дека тоа „не е причина за паника“. Научниците предвидуваат најсилен временски образец Ел Нињо некогаш забележан, при што климатските промени предизвикани од човечкото дејствување дополнително ги влошуваат неговите ефекти. „Мислам дека ќе сведочиме на временски непогоди какви што не сме виделе во модерната историја“, предупредува за Еуроњуз Џеф Берардели, главен метеоролог и експерт за клима на станицата WFLA-TV во Тампа на Флорида. Според податоците на Светската метеоролошка организација (СМО), од средината на годината се очекува развој на феноменот Ел Нињо, кој би можел да влијае на растот на глобалните температури и промени во обрасците на врнежи ширум светот. Иако климатските модели упатуваат на можноста за силен Ел Нињо, од СМО предупредуваат дека прогнозите во пролетниот период се помалку сигурни и поподложни на отстапувања.
Ел Нињо (шпански за „момче“) е природен климатски феномен во кој температурите на површината на морето во екваторијалниот Пацифик се потопли од просекот. Тоа потоа ги менува временските обрасци ширум светот. Неговиот пандан, Ла Ниња, е обележан со води кои се постудени од просекот. Берардели објаснува дека Ел Нињо во суштина ја прераспределува топлината на Земјата. Моментално топлината под површината на Пацификот се движи кон исток преку океанот и се издигнува кон површината од длабоките води, што се почетните фази на Ел Нињо. Глобалниот извештај на СМО за сезонската клима покажува дека температурите на површината на морето забрзано растат. Постои висока веројатност за почеток на Ел Нињо, по што следува понатамошно засилување во месеците што доаѓаат, тврди Вилфран Моуфоума Окиа, раководител на одделот за предвидување на климата во СМО. Ел Нињо обично се јавува на секои две до седум години и трае околу девет до 12 месеци.
Се чини дека предвидувачките модели се во право, вели Даниел Свејн, климатолог од Калифорнискиот институт за водни ресурси. Тоа е затоа што волуменот и интензитетот на аномалиите на топлата вода под површината – или импулсите на необично топла вода кои се клучен дел од физиката на Ел Нињо – се големи отприлика како највисоките забележани во историјата.
Најсилните настани обично се нарекуваат „супер Ел Нињо“, иако со тој термин не се користи американската Национална агенција за истражување на океаните и атмосферата (NOAA). Анализата на „Zero Carbon Analytics“ ја проценува веројатноста за појава на Ел Нињо помеѓу мај и јули 2026 година на 61 отсто, наведувајќи дека „некои модели предвидуваат можност за многу силен Ел Нињо“. Исто така додаваат: „Зачестеноста на екстремните настани Ел Нињо и Ла Ниња е порасната од 1950-тите. Некои проекции сугерираат двојно зголемување на екстремните Ел Нињо настани со понатамошен раст на глобалните температури.“
Ако Пацификот отпушти голема количина топлина, тоа дополнително го оптоварува климатскиот систем и создава хаос во временските прилики, објаснува Берардели. Со повеќе топлина доаѓаат посилни топлотни бранови и влошување на сушите во некои подрачја, но и повеќе влага во воздухот која доведува до поинтензивни поплави. Ел Нињо исто така ја потиснува сезоната на урагани на Атлантикот бидејќи толку многу топлина во Пацификот го надвладува Атлантикот, додава Берардели.
Местата како Карибите ќе бидат изразито суви ова лето и веројатно ќе имаат помалку тропски системи, предупредува. Годината 2026 е веќе извонредна година по екстремните временски прилики поттикнати од климатските промени, при што СМО предупредува дека планетата е „надвор од рамнотежа повеќе отколку кога било во забележаната историја“. Од почетокот на оваа година шумските пожари проголтаа повеќе од 150 милиони хектари ширум светот – двојно повеќе отколку во истиот период во 2024 година. Силен Ел Нињо „може да има огромно влијание врз ризикот од шумски пожари подоцна во текот на годината“, вели д-р Теодор Кипинг од Империјал колеџот во Лондон. „Иако во многу делови од светот глобалната сезона на пожари дури треба да се вжешти, овој брз почеток во комбинација со прогнозираниот Ел Нињо значи дека би можеле да гледаме во особено тешка пожарна година.“
Шумските пожари не убиваат само во моментот на избивање; тие влијаат на квалитетот на воздухот стотици километри наоколу, што доведува до различни здравствени проблеми. На пример, австралиските шумски пожари во 2019 година усмртија 33 лица, но чадот предизвика 417 дополнителни смртни случаи и илјадници хоспитализации во следните шест месеци. Околу 12 отсто од глобалната смртност предизвикана од фините честички од пожарите во 2010-тите им е припишана на климатските промени.
Вечерњи.хр