Сопственикот на фабриката изградил цел град за своите работници! Секое семејство добило куќа со градина, а населбата имала училиште, црква, болница...

Креспи д'Ада е основан кон крајот на 19 век во Ломбардија, а денес е една од најдобро зачуваните индустриски населби во Европа и е на листата на светско наследство на УНЕСКО.

Замислете ја следнава ситуација: вашиот шеф ви дава работа, а потоа одлучува да го дизајнира целиот свет во кој ќе го поминувате вашиот секојдневен живот. Тој се грижи за тоа каде ќе живеете, како ќе изгледа вашата околина и што ќе му треба на вашето семејство за удобен живот. Денес, таквата идеја би звучела како необичен социјален експеримент, но на крајот на 19 век, еден италијански индустријалец ја претворил во реалност.

Вака е создадено место каде што фабриките, семејниот живот и амбициозната визија за идеална заедница се споија и формираа една од најинтересните приказни за индустриска Европа.

Работниците живееле на неколку минути од фабриката

Приказната за Креспи д'Ада почнува во 1869 година, кога Кристофоро Бенињо Креспи, текстилен претприемач од Бусто Арсичи, купил долина долга околу еден километар, сместена помеѓу реките Ада и Брембо. На бреговите на Ада, тој планирал да изгради голема фабрика за памук и да создаде место каде што работниците ќе имаат сигурно вработување и квалитетни услови за живот.

Преку улицата од фабриката, почнала да никнува внимателно планирана населба, со редови од речиси идентични двокатни куќи, од кои до работното место можело да се стигне за само неколку минути. Креспи д'Ада се развивал со децении, а најголемата трансформација ја доживеал откако неговиот син Силвио Бенињо Креспи го презел управувањето.

Наместо заеднички згради, почнале да се градат семејни куќи опкружени со градини. Секое работничко семејство добило свој дом и парче земја. Тоа била привилегија што била речиси незамислива за повеќето членови на работничката класа на крајот на 19 век.

Населбата била замислена како целосно самодоволна заедница каде што работниците и нивните семејства можат да најдат сè што им е потребно. Семејството Креспи изградило училиште, црква, болница, спортски терени и јавна перална. Над населбата, тие изградиле луксузна вила што потсетувала на средновековен замок, каде што престојувале за време на повремените посети на нивниот индустриски град. Креспи д'Ада бил и пред своето време во однос на технолошките решенија.

Благодарение на блиската хидроцентрала, која снабдувала со енергија фабрички машини, куќи и јавни простори, таа станала една од првите работнички населби во Италија со модерно електрично осветлување. Централниот дел бил огромна фабрика за памук.

foto Wikipedia/Dario Crespi