Акционерите ширум светот уживаа во уште една одлична година. Берзите во Америка, Европа, Индија и Јапонија треба да ја завршат 2025 година на или близу рекордно високо ниво. Некои дури се приближуваат до третата последователна година на двоцифрени добивки.

Сето ова го одразува растечкиот оптимизам на инвеститорите во врска со потенцијалот за остварување профит од вештачката интелигенција .

Сепак, бројките потценуваат колку турбулентна беше годината за учесниците на пазарот. Во април, глобалниот финансиски систем се најде на работ на криза откако царините на Трамп се заканија да ја нарушат светската трговија. Во текот на годината, неколку долгогодишни трендови се прекинаа или се сменија.

Списанието „Економист“ ги издвои петте најзначајни пазарни случувања во 2025 година.

Разрушена вера во чичко Сем

Откако Трамп ги објави своите тарифи, цените на акциите паднаа. Инвеститорите се плашеа за безбедноста на државните обврзници и ги продадоа и нив. Како што цените на обврзниците паѓаа, приносите се зголемуваа, што теоретски требаше да го поддржи доларот. Наместо тоа, нервозните трговци се ослободија од валутата.

Трамп одговори со откажување или одложување на повеќето од неговите мерки. Државните обврзници и доларот се стабилизираа, а американската берза продолжи да расте. Сепак, вербата во Чичко Сем не беше обновена .

Музички столчиња на берзата

Американските акции беа предмет на завист на целиот свет на почетокот на годината. Нивните цени се зголемија за 26 проценти во 2023 година и 23 проценти во 2024 година, во споредба со 14 и 2 проценти за акциите котирани на други развиени пазари.

Оваа година заврши таа победничка серија, и покрај позицијата на Америка во срцето на бумот на вештачката интелигенција.

Слабиот долар е една од причините. Покрај тоа, имаше превирања во Европа. Берзите во поранешните „периферни“ земји ги надминаа оние во „јадрото“. Грција, Италија, Шпанија и Полска се издвоија. Поранешните проблематични банки се снаоѓаа особено добро.

Каматните стапки паднаа; приносите од обврзниците не толку многу

Изминатата 2025 година беше година на сè поопуштена монетарна политика меѓу главните централни банки во светот. Федералните резерви на САД ги намалија каматните стапки три пати, како и Банката на Англија. Европската централна банка и Банката на Канада се одлучија за четири намалувања.

Приносите од долгорочните обврзници ја одредуваат цената на задолжување за голем дел од хипотекарниот, државниот и корпоративниот долг. Сепак, тие паднаа многу помалку или се зголемија.

Ова предизвика стравувања дека централните банкари прерано ги намалуваат каматните стапки и дека владите се задолжуваат неодржливо. И двете го зголемуваат ризикот дека инфлацијата повторно ќе порасне, намалувајќи ја реалната вредност на валутите и суверениот долг.

Биткоинот не е дигитално злато.

До неодамна, Биткоинот се сметаше за безбедно засолниште. Ова „дигитално злато“ наводно нудело заштита од инфлација и владино расипништво бидејќи било надвор од дофатот на централните банки.

Се испоставува дека инвеститорите го претпочитаат вистинското злато. Од почетокот на 2025 година, цената на златото се зголеми за над 60 проценти. Биткоинот, пак, падна за 7 проценти. Покрај тоа, доживеа пад од врвот до дното од над 30 проценти во октомври и ноември. Наместо да бараат дигитални алтернативи на жолтиот метал, инвеститорите се свртеа кон по традиционални замени. Среброто се покажа дури и подобро од златото , со повеќе од двојно зголемување на вредноста оваа година.

Приватните пазари стануваат се помалку популарни

За разлика од 2010-тите, фирмите за приватен капитал сега растат побавно. Според компанијата PitchBook, тие собрале околу 900 милијарди долари свеж капитал во првите три квартали од 2025 година. Доколку таа стапка се задржи до крајот на годината, тоа би означило четврти последователен пад на собирањето приватен капитал од врвот во 2021 година.

Прибирањето средства делумно се забави затоа што стана потешко да се купуваат и продаваат приватни компании. Ваквите трансакции обично се потпираат на долг, чие сервисирање е многу поскапо сега отколку во 2021 година.