Во 19 век училиштата во Србија биле сосема поинакви од денешните. Во минатото училиштата се делеле на основни (машки и женски), средни (гимназиско, полугимназиско, средно училиште, средно училиште, женска гимназија и богословија) ​​и гимназија (Ликеј, подоцна Велика школа).

И речиси секогаш мажите и жените беа разделени. Во училиштата се учеше убаво пишување, аритметика и рачна работа, веронауката беше задолжителна за сите, а на наставникот и беше дозволено да удира непослушни ученици. Однесувањето во училиштата беше одредено со строго пропишани правила кои се наоѓаат во ученичките книшки, а наставниците ги читаа на класот најмалку еднаш неделно.

Еве ги тие правила:

1. Секој ученик мора да доаѓа на време на училиште и да не отсуствува непотребно.

2. Во училницата треба да се биде мирен и да се внимава што се зборува.

3. Секој мора да ги чува своите работи.

4. Секој мора да биде чист, измиен и исчешлан.

5. Треба да се каже вистината.

6. Човек треба да живее со другите на љубовен и братски начин.

7. Никој не смее да зборува срамни зборови, да пее срамно или да пцуе.

8. Никој не смее да задржува од другите.

9. Никој не смее ништо да извалка или да расипе.

10. Никој не смее со себе да има ножеви или други штетни работи.

Посебно беа пропишани правилата за однесување на учениците надвор од училиштето, како и начините на однесување кон постарите и грижата за здравјето. Сè на сè, сè е потребно за да прерасне во „чесен и чесен“ човек. Оние кои ќе одлучат да не ги почитуваат овие правила ќе се соочат со парични казни.

Еве како би ги казнувале наставниците!

Оние кои сè уште мислеа дека можат без овие правила, чекаа казна. Најблаго беше опомена и стоење во ќошот, но имаше и реченици испишани на таблата, останување на казна после училиште, па дури и клекнување на пченката и камшикување по рацете, стапалата или стапалата. Ваквите методи на казнување генерално не се спомнати во официјалните документи, но фактот дека тие биле присутни во пракса остана во сеќавањата на поранешните студенти и во евиденцијата на подоцнежните истакнати Срби.

Така, Доситеј Обрадовиќ пишувал за „мечевите на гола кожа“. Српскиот поет и учител на Његош, Сима Милутиновиќ Сарајлија изјави дека на првиот училишен ден добил „толку ќотек од наставникот“, што никогаш не се вратил во тоа училиште. Вук Караџиќ го опиша обичајот познат како „сабота на учениците“ - ден кога учениците се тепаа без разлика дали се виновни или не.

Образовниот метод познат како „Кој не се тепа, не се учи“ остана во Србија долго време, дури и откако во 1879 година беше официјално забрането користењето на тепањето во училиштата во сите форми. И така настанаа поговорките: „Удри го, ќе му испадне човек!“, „Дете не тепано, слабо воспитано“ или „Тепањето излезе од рајот“...