Инвазивниот вид риба Lagocephalus sceleratus, познат кај нашиот народ како зајачка риба, ги поплави грчките води, поттикнувајќи ги локалните рибари да почнат да ја ловат.

Натпреварот има за цел да го намали нејзиниот број и да ги ублажи последиците што оваа риба ги има врз морскиот екосистем, рибарството и туризмот. Стефанос Калогиру, вонреден професор на Земјоделскиот универзитет во Атина, рече дека зајачката риба може да се најде низ цела Грција, „од јужниот Егеј до северниот Егеј и од јужниот Јонски Море до северниот Јонски Море“. Lagocephalus sceleratus првпат е виден во Медитеранот во 2003 година покрај брегот на Турција. Првпат е забележан во Грција во 2005 година покрај Родос и Крит, а оттогаш видот брзо се шири. Припаѓа на семејството Tetraodontidae, чие име доаѓа од четирите споени заби, по два во секоја вилица, кои ѝ овозможуваат да гризе екстремно силно.

Калогиру објасни дека во светот постојат околу 130 видови таканаречени дувачки риби и нивните роднини. Шест од нив се појавиле во источниот Медитеран, вклучувајќи ја и зајачката риба.

Опасноста лежи во тетродотоксинот, еден од најмоќните познати морски токсини. Овој токсин главно се наоѓа во црниот дроб и репродуктивните органи на рибата, иако, како што вели Калогиру, е присутен и во мускулното ткиво, делот што луѓето може да се обидат да го јадат.

„Тетродотоксинот предизвикува мускулна парализа, го блокира нервниот систем и може да доведе до смрт“, изјави експертот за „Грејк репортер“.

Сепак, главната опасност не доаѓа од контакт со рибата, туку од нејзиното јадење.

„Токсинот влијае на луѓето само кога ја јадат рибата, а не кога зајачката риба ги каснува со забите. Највисоката концентрација на токсинот е во црниот дроб, а не во устата или забите на Лагоцефалусот“, рече Калогиру.

Таа разлика е важна бидејќи моќните заби на рибата сè уште можат да предизвикаат повреда. Калогиру нагласи дека каснувањето може да предизвика рана, но токсинот не се пренесува преку забите.

Што треба да знаат пливачите?

За пливачите, главниот ризик од каснување е физичка повреда, а не труење. Забите на видот се доволно силни за да ги смачкаат школките и да ја оштетат риболовната опрема, па затоа каснувањето може да биде болно и да бара медицинска помош.

Калогиру, сепак, нагласува дека каснувањето не треба да се меша со труење со тетродотоксин.

„Каснувањето нема никаква врска со токсинот. Отровот не се пренесува преку забите“, рече тој.

Сепак, тоа не значи дека луѓето треба да ѝ се приближуваат на рибата. Таа обично бара храна, па затоа пливачите и нуркачите треба да избегнуваат секаков контакт ако ја видат во водата.

Научните извештаи сугерираат дека каснувањата од Lagocephalus sceleratus се нова, но сепак релативно ретка грижа за јавното здравје во Медитеранот.

Осумгодишно девојче во јужна Турција претрпе тешки повреди на прстите, вклучително и трауматска ампутација, откако беше каснато додека пливаше. Друг медицински извештај од Турција опишува долготрајно воспаление откако за еден пливач се сомневало дека бил каснат од зајачка риба.

Поголемите студии документираат дополнителни случаи од Турција, Грција, Кипар, Либија и Сирија, но многу од овие извештаи доаѓаат од интервјуа, медицински картони или медиумски извештаи, а не од формални клинички студии. Генерално, доказите сугерираат дека овој вид може да повреди пливачи и рибари, но научната документација е сè уште ограничена.

Ако се случи каснување, најважно е да се третира раната, да се исчисти, да се побара медицинска помош ако е длабока и да се внимава на знаци на инфекција. Сепак, многу поголема опасност останува случајната или намерната консумација на оваа риба.

Европското законодавство забранува производи од семејства отровни риби, како што се Tetraodontidae, да стигнат до пазарот за човечка консумација, токму поради ризикот од фатално труење.

Зошто консумацијата на оваа риба е толку опасна?

Вистинската опасност за јавното здравје се јавува ако рибата се јаде. За разлика од обичното труење со храна, труењето со тетродотоксин може да биде исклучително сериозно бидејќи влијае на нервниот систем и може да предизвика парализа.

Калогиру нагласува дека оваа риба не смее да влезе во синџирот на исхрана. Токсинот може да биде присутен во деловите што луѓето се обидуваат да ги јадат, што ја прави опасна дури и кога се третира како обичен улов.

Пораката до јавноста е јасна: оваа риба не треба да се јаде под никакви околности.

Зајачката риба е исто така проблем за рибарите

Покрај здравствениот ризик, овој инвазивен вид претставува сериозен проблем за рибарите.

Зајачката риба може да ја оштети риболовната опрема и уловот, бидејќи напаѓа плен и кине мрежи. Расте брзо, достигнува голема маса и има зголемени потреби за енергија како што расте.

Нејзината исхрана вклучува школки, октоподи и сипи, што директно влијае на видовите од економско значење за грчкиот рибарство.

Според истражувањата, половина од единките достигнуваат сексуална зрелост со должина од околу 36 см. Исто така, откриено е дека младите риби претпочитаат песочни области, додека возрасните избираат морска трева. Овие карактеристики објаснуваат зошто видот е тешко да се контролира бидејќи напредува во крајбрежните живеалишта, расте брзо и се храни агресивно.

Еден од најинвазивните видови во Медитеранот

Lagocephalus sceleratus се смета за еден од најинвазивните туѓи видови во Медитеранот.

Калогиру наведува дека е меѓу стоте најинвазивни видови во регионот. Неговото присуство има еколошки и економски последици, влијаејќи на рибарите, пазарот на риба и морскиот биодиверзитет.

Студиите го опишуваат како штетник за риболовот и потенцијална закана за биодиверзитетот поради неговото изобилство и влијание врз екосистемите. Во Грција, проблемот повеќе не е ограничен само на југоисточниот Егеј. Рибата зајак се проширила далеку над Родос и Крит и сега е присутна во многу делови од земјата.

Контролата на популацијата преку целен лов може делумно да го ублажи проблемот, но само по себе не е доволна. Информирањето на јавноста е клучно, особено за опасностите од консумирање на оваа риба и потребата да се избегне контакт со неа во водата, предупредуваат експертите.

Калогиру, исто така, забележува дека популациите на инвазивните видови можат да се намалат или стабилизираат со текот на времето поради конкуренција, недостаток на храна, риболов или болести.

„Инвазивните видови обично поминуваат низ фаза на брз раст, проследена со пад и стабилизација. Но, ова може да трае со години“, заклучи експертот.

Еуправозато