Цените на нафтата денес го забележаа најголемиот пораст во последните четири години поради конфликтот на Блискиот Исток откако САД и Израел го нападнаа Иран за време на викендот.

Пазарот беше зафатен од страв дека затворањето на Ормутскиот теснец меѓу Иран и Оман може да предизвика големи глобални прекини во снабдувањето со енергија.

Претседателот на САД, Доналд Трамп, изјави дека „масовната воена офанзива“, која ја нарече „Операција Епски бес“, ќе продолжи сè додека не се постигнат целите на САД. Израел започна нови напади врз цели на Иран и на Хезболах во Либан доцна во неделата навечер, што следеше по нападите на Иран врз воени и инфраструктурни цели во неколку земји во регионот.

Техеран возврати со ракети врз американските бази во соседните земји, вклучувајќи ги ОАЕ, Бахреин, Кувајт, Катар, Саудиска Арабија, Јордан, Ирак и Сирија. Во меѓувреме, нафтениот картел ОПЕК+ се согласи во неделата да го зголеми производството за 206.000 барели дневно во април, со што заврши тримесечната пауза, но далеку под претходно дискутираните 411.000-548.000 барели дневно.

Европските индекси паднаа од рекордните нивоа забележани минатата недела поради кризата на Блискиот Исток.

Индексот DAX во Франкфурт падна за 2,32 проценти на 24.729,24 поени во 10:00 часот наутро денес, францускиот CAC 40 падна за 1,92 проценти на 8.413,92 поени, британскиот FTSE 100 падна за 1,02 проценти на 10.799,84 поени, додека московскиот MOEX порасна за 1,74 проценти на 2.847,19 поени. Индексот Dow Jones Industrial Average падна за 1,05 проценти на 48.977,92 поени на затворањето на тргувањето во петокот, S&P 500 падна за 0,43 проценти на 6.878,88 поени, а Nasdaq падна за 0,92 проценти на 22.668,21 поени.

Европските фјучерси за гас за април се тргуваа по 38,050 евра за мегават-час на отворањето на берзата TTF денес. Според моменталните податоци, цената на суровата нафта се зголеми за 9,17 проценти на 73,137 долари, а цената на нафтата од типот Брент се зголеми за 9,81 проценти на 79,872 долари.

Цената на златото се искачи на 5.412,64 долари за тројанска унца, а цената на пченицата на 5,9332 долари за бушел (еден бушел е 27,216 кг). Еврото се тргуваше по 1,17012 долари во однос на доларот на берзата Форекс, што е намалување од 0,93 проценти во однос на почетокот на тргувањето.

Цените на природниот гас во Европа скокнаа во понеделник, а фјучерсите скокнаа за дури 28 проценти по ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток и прекинот на превозот низ Ормутскиот теснец, зголемувајќи ги стравувањата од големи нарушувања на глобалните резерви на енергија.

Танкерите во голема мера престанаа да минуваат низ клучниот теснец меѓу Иран и Оман во текот на викендот, кој носи околу една петтина од светскиот извоз на течен природен гас (LNG), објави Блумберг.

Цените на нафтата, исто така, се зголемија, дополнително нагласувајќи ја загриженоста на пазарот за потенцијално нарушување на енергетските текови.

Европа е особено изложена на ризик, бидејќи резервите на гас во моментов се помали од вообичаеното за овој период од годината.

Сезоната на греење завршува, но европските земји мора да увезуваат големи количини течен природен гас во текот на летото за да ги надополнат резервите за следната зима, што ги прави ранливи на глобални нарушувања.

Аналитичарите предупредуваат дека продолженото затворање на Ормутскиот теснец може да предизвика сериозен ценовен шок. Според проценките на Голдман Сакс, едномесечниот прекин во транспортот низ преминот може да ја удвои цената на гасот во Европа.

Ситуацијата претставува најголем потенцијален ризик за пазарот на гас од почетокот на војната во Украина во 2022 година, која веќе предизвика големи промени во глобалните енергетски текови.

Поголемиот дел од течниот природен гас (LNG) од Персискиот Залив оди во Азија, но секое нарушување ја зголемува конкуренцијата за алтернативни извори, што автоматски ги зголемува цените и во Европа.

Дополнителен притисок е одлуката на големите клубови за поморско осигурување да го суспендираат покритието за воен ризик за бродовите што влегуваат во Персискиот Залив, што дополнително го обесхрабрува превозот и ја зголемува неизвесноста на пазарот. Конфликтот ескалираше откако САД и Израел нападнаа цели во Иран во текот на викендот, а Техеран возврати со напади врз американските бази во околните земји.