Додека бродовите ја пренасочуваат својата рута за да избегнат војна, сомалиските пирати се враќаат. Новите киднапирања на бродови најавуваат нова криза што дополнително ќе ги зголеми цените и ќе ги загрози глобалните синџири на снабдување.

Изминатите три месеци беа кошмар за глобалниот превоз, со Ормутскиот теснец во голема мера затворен за комерцијален сообраќај и закани од нови напади врз бродови во Црвеното Море.

Сега се подготвува трета криза - враќањето на сомалиските пирати. Дури и пред најновите ескалации меѓу САД, Израел и Иран, околу половина од бродовите што пловеа од Азија и Заливот кон Европа го заобиколија Црвеното Море и Суецкиот канал поради претходните напади од страна на Хутите поддржани од Иран.

Соочени со заканата од напади околу теснецот Баб ел-Мандеб, тесниот премин помеѓу Црвеното Море и Аденскиот Залив, големите превознички компании се одлучија за долго заобиколување околу јужна Африка. Ова заобиколување додава две до три недели и илјадници наутички милји на патувањето, носејќи ги бродовите директно од брегот на Сомалија - истите води каде што сомалиските пирати водеа повеќегодишна кампања за киднапирање што го достигна својот врв во 2011 година.

Оттогаш, се пријавени само спорадични инциденти. Вознемирувачко враќање на пирати Во тој дел од морето, пиратството сега се враќа, со три брода киднапирани од Сомалија и блискиот Јемен само во последните неколку недели.

Од 8 мај 2026 година, танкерите „Онор 25“ и „Еурека“, како и товарниот брод „Сворд“, остануваат под пиратска контрола.

Експертите веруваат дека групите на организиран криминал во Сомалија ја користат војната во Иран како можност за извршување киднапирања, бидејќи меѓународните поморски патроли, првпат распоредени во 2008 година, сега се преоптоварени од настаните околу Хормуз и Црвеното Море.

Тим Вокер, виш истражувач за транснационални закани и организиран криминал во Институтот за безбедносни студии во Јужна Африка, вели дека пиратите сега гледаат помалку пречки по должината на крајбрежјето на Сомалија од 3.300 километри, најдолго во континентална Африка.

„Некои групи, организирани од... пиратски „кралеви“, сега бараат можности да запленат бродови и да држат екипажи како заложници за откуп - понекогаш барајќи големи суми за нивно безбедно враќање“, изјави Вокер за ДВ.

Операцијата Аталанта на Европската Унија, поморска мисија задолжена за заштита на бродовите покрај Сомалија, одржува постојано присуство во западниот Индиски Океан, но не ги следи сите бродови и е одговорна за патролирање на огромни области.

Добро финансирани и добро опремени пирати

Според фирмата за поморски податоци „Лојдс Лист Интелиџенс“, постојат најмалку две активни пиратски групи, првенствено со седиште во Пунтланд, полуавтономен регион во североисточна Сомалија. Се чини дека се многу добро опремени.

Пиратите запленети големи традиционални бродови познати како „ду“ - што се користат за риболов и локална трговија - и ги претворија во нивни матични бродови. Ова им овозможува да го прошират својот дострел и да останат на море со недели пред да бидат искористени како платформи за напад на комерцијални бродови.

„Некои од најновите киднапирања вклучуваат големи бродови „ду“, кои бараат навигациски системи, оружје и опрема за качување“, изјави за ДВ Троелс Бурчал Хенингсен, вонреден професор на Данскиот институт за стратегија и воени студии.

Понатамошно зголемување на трошоците за транспорт Лидерите на бродската индустрија предупредуваат дека секое поголемо враќање на пиратството може дополнително да ги зголеми трошоците и да ја наруши глобалната трговија.

Конфликтите на Блискиот Исток веќе ги зголемија премиите за осигурување, додавајќи околу 1 милион долари трошоци за гориво по патување. На врвот на претходната криза со пиратството во 2011 година, економската штета од киднапирањата беше проценета на околу 7 милијарди долари годишно.

Ова ги вклучуваше трошоците за воени операции, пренасочување на бродовите, побрзо пловење, дополнителна безбедносна опрема и вооружени чувари на бродовите. Намалување на средствата за развој за Сомалија. Не само војната во Иран им помогна на пиратите - и промената на политиката на Вашингтон кон Источна Африка одигра улога.

Со години, САД финансираа развојни проекти во Сомалија за да ја намалат сиромаштијата и да спречат младите луѓе да се приклучат на пиратите. Сепак, под администрацијата на Трамп, речиси целата развојна помош што не е поврзана со безбедноста е суспендирана. Вашингтон наместо тоа се фокусираше на директни антитерористички операции против групата Ал-Шабаб.

„Кога ќе ги намалите овие ресурси, разузнавачката мрежа и поморските патроли немаат ист капацитет за работа“, коментираше Бурчал Хенингсен.

Во меѓувреме, поморските организации им советуваа на бродските компании да ги избегнуваат територијалните води на Сомалија. Тие исто така истакнуваат дека распоредувањето вооружени чувари на бродовите е многу ефикасно:

„Никогаш не се случило успешно киднапирање на брод во близина на Сомалија што имал вооружен чувар на бродот“, додаде Хенингсен.