Парадигма или парадокс
И повторно стручното образование. Образование кое нуди стручни вештини и компетенции, сигурен приход и сигурност на работното место за учениците, оспособени и стручни кадри, зголемен профит, конкурентност на индустријата, повратна инвестиција, развој на економијата, зголемен домашен бруто производ на државата. Реалноста би покажала: за да имаме стручни кадри потребни на индустријата, разбирливо е да имаме вистински избор на релевантни квалификации и соодветен избор од страна на учениците.
Во таков случај сите се сме задоволни. Компаниите ќе имаат ресурси за вработување во секое време, а учениците сигурна иднина. Но праксата покажува нешто друго. Според податоците од Државниот завод за статистика најголем интерес за упис во учебната 2017/2018 година, има за квалификациите во секторот здравство, 9081 ученик или 24 % од вкупно 41.474 запишани ученици во стручното образование, а веднаш по него следи секторот економија, право и трговија со вкупно 9292 ученика или 22 %. Најмал интерес за упис има во секторот хемија и технологија за квалификацијата прехранбен техничар 0,10%.

Иста е состојбата и во учебната 2016/2017 година каде во секторот здравство се запишале вкупно 10199 ученика или 23% од вкупно 44167 ученика, а најмал интерес, податоците покажуваат, имало за квалификацијата прехранбен техничар во секторот хемија и технологија само 0,14% .
На што се должат ваквите разлики?Гледајќи ги статистиките прво на што помислуваме се месечните примања во дадените сектори и условите за работа. Но дали е така?
Според условите за работа и просечната нето плата, која во секторот здравство изнесува 26.879 денари, и 41.470 денари, во секторот економија, би очекувале бројката на запишани ученици да биде поголема во секторот економија, во однос на секторот здравство. Сепак учениците, повеке се запишуваат, за стекнување квалификации во секторот здравство, без разлика што бројката на завршени, но невработени ученици е голема. За пофалба, во нагорна линија се движи бројката на запишани ученици, учебната 2017/2018 година, за квалификации во секторот електротехника, од 14 %, и секторот машинство со 10 % во, што се должи на новите квалификации изработени според барањата на компаниите и зголемениот број на часови по практична обука на реално работно место во компанијата.

Со порастот на бројот на туристи во нашата земја од 1.294.692 туристи во 2017 година на 1.491.535 туристи во 2018 година, што е раст од над 15 проценти, за очекување е да расте и бројот на запишани ученици во стручните угостителско туристички средни учулишта во земјата. Но во учебната 2017/2018 година бројот на запошани ученици во овие стручни училишта е пораснат за 4% и изнесува 1805 ученика, а во учебната 2016/2017 година, во стручпните угостителско туриостички училишта запишани се 1897 ученика или 5% повеќе од претходната година. Соглансо податоците растот на запишани ученици во секторт угостителство и туризам е помал од реалниот раст на секторот но истовремено е и ногу мал процент во однос на вкупниот број запишани ученици. Во тој контекст мора се да интервенира со соодветни четири решенија: Прво, мора да се направи рационализација на мрежата на стручните училишта според потребите на локалната самоуправа. Локалната самоуправа не смее да биде изолирана. Таа мора целосно да биде вклучена во поврзување на квалификациите со реалните потреби на компаниите кои се наоѓаат на нејзина територија и да ја поттикнува и олеснува практичната обука на учениците во компаниите. Само на таков начин компаниите ке ги подготвуваат идните кадри кои веднаш ќе бидат вработливи. Тоа ќе придонесе бројот на невработени на ниво на локалната самоуправа да се намали. За да се постигне ова потребна е добра комуникација и соработка. За се друго има решение. Добрите решенија мора да станат парадигма. |
