Meѓународниот монетарен фонд(ММФ) очекува економијата на еврозоната да расте за нешто повеќе од 1 отсто годишно до 2031 година. Сепак, се очекува брз раст во Европа да има кај помалите економии, а Украина, разорена од војна, се очекува да ја надмине еврозоната со повеќе од два наспроти еден.

Европа се соочува со години на бавен економски раст.

Се очекува високиот јавен долг, стареењето на населението, слабата продуктивност, долгорочните трошоци за енергија и постојаната геополитичка неизвесност да го одржат растот далеку под историските норми до крајот на деценијата.

Според најновиот извештај на Меѓународниот монетарен фонд за светските економски перспективи, се предвидува дека еврозоната ќе расте во просек од само 1,2 отсто годишно помеѓу 2027 и 2031 година, со најсилна година, 2028 година, со економски раст од 1,4 отсто, објавува Euronews.

Пошироката Европска Унија се справува малку подобро со 1,4 отсто годишно, со врв од 1,6 отсто во 2028 година.

Се предвидува дека глобалното производство ќе расте за околу 3,2 отсто годишно во истиот период. Се очекува Азија во развој да расте за 4,6 отсто годишно, Индија за 6,5 отсто, додека дури и подсахарска Африка е на добар пат да расте за 4,6 отсто.

Сепак, се предвидува дека група многу помали европски земји, кои се протегаат од Медитеранот до Западен Балкан и Источна Европа, ќе растат повеќе од двојно побрзо од еврозоната во следните пет години.

5. Молдавија: Реформите и интеграцијата во ЕУ го поткрепуваат растот

Се предвидува дека економијата на Молдавија ќе расте во просек за 3,5 отсто годишно помеѓу 2027 и 2031 година, со врв од околу 3,7 отсто во 2028 година. Закрепнувањето доаѓа по брутална серија шокови:  војна во соседството, енергетска криза и суша што го остави растот близу нула во 2024 година.

Пресвртот се базира на парите и реформите од ЕУ. Брисел ѝ додели на Молдавија статус на кандидат во 2022 година и ги отвори преговорите за пристапување во 2024 година.

Потрошувачката на домаќинствата, поттикната од зголемувањето на реалните плати и дознаките во вредност од околу една десетина од БДП, сочинува голем дел од остатокот од растот, додека ИТ и другите услуги го водат патот на страната на понудата.

ММФ, заклучувајќи го својот преглед на Член IV за 2025 година во февруари, рече дека закрепнувањето е „поддржано од добра жетва, силна домашна побарувачка и значително финансирање од ЕУ“.

Фондот верува дека одржувањето на реформскиот моментум ќе биде клучно.

Предупредувањето на Фондот е едноставно: најголемите ризици се војната во Украина и сите застои во реформите поврзани со ЕУ.

4. Србија: Инвестицискиот бум го одржува моментумот

Србија е веднаш пред Молдавија со просечна годишна стапка на раст од 3,52 отсто, а невообичаено, нејзиниот моментум се гради подоцна во периодот, достигнувајќи врв околу 2030-31 година.

Следната година, Белград ќе биде домаќин на ЕКСПО 2027, светска изложба за која се очекува да привлече милиони посетители.

Настанот започнува суперциклус на градежништво и инфраструктура - автопати, железници и урбана обнова - заедно со растечката база на извозно производство и големите кинески инвестиции во рударството на бакар. Јавните инвестиции, а не потрошувачката, се главниот двигател тука.

ММФ вели дека Србија изградила важни макроекономски резерви откако успешно ја намалила инфлацијата, а воедно ја одржала фискалната дисциплина.

Ризиците се политичките тензии пред изборите во 2027 година и обезбедувањето брзи јавни инвестиции да се претворат во трајни зголемувања на продуктивноста.

3. Украина: Реконструкцијата станува мотор на раст

ММФ проектира просечен годишен раст од 3,8 отсто за Украина и исклучителна година од 4,2 отсто во 2028.

Тој претпоставува, како и основното сценарио на ММФ, дека војната ќе стивне и дека реконструкцијата ќе почне сериозно, ослободувајќи бран фиксни инвестиции, при што Светската банка сега ја проценува реконструкцијата на речиси 600 милијарди долари.

Ако се отстрани таа претпоставка, сликата станува многу поинаква, со раст проектиран на само 1 отсто во 2027 година.

„Перспективата останува многу неизвесна бидејќи војната продолжува да зема голем данок врз населението и економијата“, рече ММФ во својата последна проценка според Член IV.

2. Косово: Домашната побарувачка останува извонредно отпорна

Се предвидува дека Косово ќе остане една од најбрзо растечките економии во Европа и покрај неговата релативно мала големина.

Се очекува растот да се приближи кон 4 отсто, поддржан од силна потрошувачка на домаќинствата, јавни инвестиции, прилив на дијаспора и млада работна сила.

„Навременото спроведување на Новата агенда за раст на ЕУ би можело да обезбеди дополнителен поттик за растот и вработеноста“, се вели во својот последен извештај за Член IV за Косово.

Двигателите на растот се јасни. Дознаките од дијаспората, главно од Германија и Швајцарија, финансираат и потрошувачка и деловни инвестиции, додека трошењето во јавната инфраструктура и продлабочувањето на банкарскиот сектор придонесуваат за мешавината.

Слабоста е другата страна на медалот: растот е воден од побарувачката и е претежно од увоз, а земјата сè уште не изградила конкурентна извозна база.

1. Малта: Најбрзорастечката економија во Европа

Малта е на врвот на среднорочната европска скала за раст на ММФ. ММФ очекува економијата да расте за речиси 4 отсто годишно во следните пет години.

Во текот на изминатата деценија, економијата растеше со стапка од речиси 7 отсто годишно, водена од туризмот, онлајн игрите и професионалните и финансиските услуги, привлекувајќи странски работници да ја пополнат економијата во подем.

Тој модел сега созрева. Со невработеност близу рекордно ниски нивоа и растечки недостиг на работна сила, Малта повеќе не може да се потпира само на брз раст на работната сила.

Како што забележа ММФ, „Приливот на странски работници што во минатото ја поттикна економската активност, исто така, ги оптовари инфраструктурата и јавните услуги, истакнувајќи ги ограничувањата на сегашниот модел на раст што бара интензивна работна сила“.