Додека тензиите на Блискиот Исток и прекините во сообраќајот низ Ормутскиот теснец ги тресат глобалните енергетски пазари, една африканска земја се појавува како неочекуван победник. Нигерија, најголемиот производител на нафта во Африка, го зголемува производството и извозот, остварувајќи значителни приходи од зголемувањето на цените на енергијата и зголемената побарувачка за нејзината висококвалитетна сурова нафта. Но, зад рекордните приходи лежи другата страна на приказната. Земјата со години се бори со масовна кражба на нафта, за која индустријата вели дека вклучува организирани криминални групи, како и поединци со врски со државните структури. Додека милијардерите профитираат од енергетската криза, значителен дел од нафтата продолжува мистериозно да исчезнува пред да стигне до извозниците.

Нигериската нафта станува барана замена за нафтата од Блискиот Исток

Меѓу најголемите победници од сегашната ситуација се нафтените магнати Бенедикт Питерс и Алико Данготе. Нивните компании произведуваат и рафинираат видови нафта кои се особено барани бидејќи испораките од Персискиот Залив станаа понеизвесни, пишува германскиот WiWo. Питерс ја основал компанијата „Аитео“ во 2008 година, која експлоатира нафта Нембе во делтата на Нигер. Оваа суровина, како и добро познатата сорта „Бони лајт“, се смета за исклучителен квалитет бидејќи содржи малку сулфур и бара значително помалку преработка од многу масла од Блискиот Исток.

За рафинериите низ целиот свет, ова значи пониски трошоци за производство и помала потрошувачка на енергија. Оваа нафта може релативно лесно да се претвори во бензин, дизел и керозин, што ја прави особено вредна во време на пазарни превирања.

Производството расте, но потенцијалот е уште поголем

Според најголемиот дневен весник во Нигерија, „Панч“, земјата го зголемила своето дневно производство на нафта од околу 1,4 милиони на помеѓу 1,7 и 1,8 милиони барели дневно од почетокот на конфликтот поврзан со Иран. Извори од индустријата проценуваат дека Нигерија би можела да произведе дури 2,4 и 3 милиони барели дневно. Вакви количини веќе се постигнати во минатото, а потребната инфраструктура генерално постои.

Сепак, сериозен проблем е кражбата на нафта и неизвесноста околу понатамошниот развој на кризата на Блискиот Исток. Затоа, производителите засега претпазливо го зголемуваат производството.

Поради нарушувањата поврзани со Ормутскиот теснец, на светскиот пазар моментално му недостасуваат приближно девет милиони барели сурова нафта дневно, како и дополнителни пет милиони барели рафинирани производи како што се бензин, дизел и керозин.

Мега-рафинеријата на Данготе работи со полн капацитет

Алико Данготе, најбогатиот човек во Африка, исто така, има голема корист од новата ситуација. Нејзината рафинерија, најголемата на африканскиот континент, достигна речиси максимална искористеност на капацитетот од 99,12 проценти за време на тековната криза.

Објектот вреден 11 милијарди долари може да преработи дури 650.000 барели нафта дневно во бензин, дизел, керозин, пластика и вештачки ѓубрива. Самата дестилациска кула е висока 112 метри, речиси колку американската ракета Сатурн V што ги однесе астронаутите на Месечината.

Данготе планира да го зголеми капацитетот на рафинеријата повеќе од двојно на 1,4 милиони барели дневно до 2028 година.

Според нигерискиот регулатор за нафта и гас, објектот произведувал 54 милиони литри бензин, 24 милиони литри дизел и 23 милиони литри керозин секој ден во април. Ваквите количини би биле доволни за да покријат приближно три четвртини од потрошувачката на бензин во Германија.

Делтата Нигер: Богатство кое е тешко да се заштити

Најголемото нафтено богатство на Нигерија се наоѓа во делтата на реката Нигер, најголемото мочуриште во Африка, кое покрива повеќе од 70.000 квадратни километри.

Мрежата од илјадници речни заостанати води го прави регионот исклучително тежок за следење. Токму затоа кражбата на нафта стана огромен проблем таму.

Еден од најпознатите примери беше мрежата на нафтоводи долга речиси 100 километри што ги поврзуваше локациите со атлантскиот брег. Операторите мораа да ја затворат откако дури половина од транспортираната нафта заврши во рацете на крадци.

Според индустријата, во нелегални активности се вклучени не само криминални групи, туку и поединци поврзани со воени структури и логистички компании. Во секторот, сè повеќе се зборува за добро организирана „нафтена мафија“.

Наместо цевководи, танкери на реки

За да ги намали загубите, компанијата на Питерс, Аитео, го промени начинот на транспорт на нафтата. Наместо да поминува низ ризични цевководи, суровата нафта сега се транспортира со речни танкери долги околу 130 метри до нов пловечки терминал на отворено море.

Во 2023 година, во Нембе Крик беа изградени нови објекти за претовар, а огромниот танкер Галилеан 7 беше претворен во пловечка станица за складирање и претовар со капацитет од околу два милиони барели.

Официјалните податоци покажуваат дека речиси 1,2 милиони барели нафта биле извезени преку тој терминал само во април.

Сепак, транспортот со танкери е помалку ефикасен од цевководите. Експертите веруваат дека Нигерија би можела речиси двојно да го зголеми бројот на производството кога би можела сериозно да ги потисне кражбите и да ја зајакне безбедноста на инфраструктурата.

Западните компании исто така профитираат

Покрај домашните милијардери, западните нафтени компании присутни во Нигерија, вклучувајќи ги TotalEnergies, Eni и Shell, имаат корист од сегашниот пораст на цените на енергијата.

Во исто време, новата рафинерија на Данготе ја намалува енергетската ранливост на цела Западна Африка. Аналитичарите истакнуваат дека земјите од регионот се значително помалку изложени на енергетски шокови денес отколку што беа по руската инвазија на Украина во 2022 година.

Но, проблемот со организираната кражба на нафта останува. Во средината на април, нигериската армија уапси 15 лица осомничени за обид за кражба на сурова нафта од брод што ја снабдува рафинеријата на Данготе.

Самиот Данготе со години тврди дека одредени криминални групи се обидуваат да го саботираат или дури и да го уништат неговиот проект затоа што им се заканува профитот од нелегалниот извоз на сурова нафта.

Тпортал