Додека светот се подготвува за можна „битка за Ормутскиот теснец“ за повторно отворање на најважниот енергетски премин во светот, владите и енергетските пазари се обидуваат да одговорат на едно застрашувачко прашање: Што ќе се случи ако Ормутскиот теснец остане затворен со недели или дури месеци?

Тесниот морски премин помеѓу Иран и Оман претставува најкритична точка во глобалниот енергетски систем. Приближно една петтина од светските резерви на нафта минуваат низ него секој ден, заедно со огромни количини природен гас и петрохемиски суровини.

Во пракса, ова значи дека секој ден околу 20 милиони барели нафта, како и уште два милиони барели еквивалент на нафта во течен природен гас, нормално минуваат низ овој теснец.

Ако овие текови беа прекинати подолг период, како би можел светот да ги замени?

Пополнете што е можно повеќе дупки

Суштинската реалност е дека не може - барем не на краток рок. Единствената реалистична стратегија е да се пополнат што е можно повеќе „дупки“, да се додаде што е можно повеќе дополнителни резерви и да се купи време додека се во тек напорите за повторно отворање на теснецот.

Дури и со оптимистички претпоставки, бројките се застрашувачки. Од приближно 22 милиони барели нафта и еквивалент на енергија што минуваат низ теснецот дневно, координираното ослободување на залихи од глобалните стратешки резерви би можело привремено да додаде околу шест до седум милиони барели дневно. Алтернативните рути на цевководите од Персискиот Залив потенцијално би можеле да додадат уште три до четири милиони барели дневно.

Дури и ако сите достапни мерки се користат истовремено, светот сè уште би можел да се соочи со недостиг од повеќе од 10 милиони барели дневно.

Овој јаз го покажува обемот на предизвиците со кои сега се соочуваат глобалните енергетски пазари.

Алатки за итна енергија

За да се разбере како владите би можеле да одговорат, корисно е да се погледне физичката инфраструктура на глобалниот енергетски систем. Постојат неколку алатки за надоместување на изгубените понуди, но секоја има значителни ограничувања.

Ослободување на нафта од стратешки резерви

Најбрзата мерка е ослободувањето на нафта од резервите на вонредна состојба.

Во средината на март, Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) објави рекордно координирано ослободување од 400 милиони барели во текот на 60 дена. Ова привремено додава околу 6,7 милиони барели дневно на глобалниот пазар.

Иако ова е најголемата интервенција во историјата, таа покрива само околу една третина од изгубениот волумен што нормално поминува низ Ормутскиот теснец. Покрај тоа, американските стратешки резерви на нафта (SPR), кои моментално се исполнети само со околу 58 отсто од нивниот капацитет, се соочуваат со свои логистички ограничувања. Дури и при максимална стапка на повлекување од 4,4 милиони барели дневно, потребни се речиси две недели таа нафта да помине низ домашниот систем на цевководи и да стигне до терминалот на брегот на Мексиканскиот Залив за извоз. Стратешките резерви се дизајнирани да купат време, а не да ја заменат најважната нафтена артерија во светот на долг рок.

Саудиски гасовод Исток-Запад

Најважната алтернатива надвор од стратешките резерви е во самата Саудиска Арабија.

Кралството управува со гасоводот Исток-Запад, познат и како Петролајн, кој транспортира сурова нафта од Персискиот Залив низ земјата до пристаништето Јанбу на Црвеното Море. Ова му овозможува на саудискиот извоз да го заобиколи Ормутскиот теснец.

Капацитетот на овој гасовод е околу седум милиони барели дневно. Сепак, дел од овој капацитет веќе се користи, а пристанишната инфраструктура го ограничува количеството на дополнителна нафта што може да се извезе.

Во пракса, аналитичарите проценуваат дека за време на кризата, Саудиска Арабија би можела да го зголеми извозот преку оваа рута за околу 2-3 милиони барели дневно.

Алтернативи на ОАЕ и Ирак

Обединетите Арапски Емирати имаат помала алтернативна рута. Нафтоводот Хабшан-Фуџаира ги поврзува нафтените полиња на Абу Даби со пристаништето Фуџаира, кое се наоѓа надвор од Ормутскиот теснец.

Оваа линија може да транспортира околу 1,5 милиони барели дневно, иако голем дел од овој капацитет е веќе во употреба.

Единствената значајна алтернатива за Ирак води на север преку Турција до медитеранското пристаниште Џејхан. Години политички спорови со Курдската регионална влада го ограничија протокот низ овој цевковод. Ограничувањата на инфраструктурата значат дека само скромни количини реално би можеле да се транспортираат во блиска иднина.

Земени заедно, овие алтернативни рути обезбедуваат само делумно олеснување во споредба со огромните количини што инаку минуваат низ теснецот, пренесува Forbes Srbija.

foto printskrin youtube