Војната на Блискиот Исток веќе ги тресе енергетските пазари, но експертите предупредуваат дека следниот удар ќе биде многу потивок – и директно ќе ги погоди потрошувачите преку цените на пластиката и производите што секојдневно ги користиме.

Според податоците на Центарот за меѓународно право за заштита на животната средина, повеќе од 99% од пластиката се произведува од фосилни горива. Со оглед на тоа што цената на нафтата од почетокот на конфликтот со Иран порасна за над 50%, се очекува ланчано поскапување на голем број производи.

Професорот Патрик Пенфилд предупредува дека први на удар ќе бидат:

• пластични шишиња за пијалаци
• кеси за отпад
• прибор за еднократна употреба
• пакувања за храна и средства за хигиена

Но ефектот нема да застане тука. Пластиката е дел од речиси сите синџири на снабдување – од пакување до автомобилска индустрија и градежништво – што значи дека поскапувањата ќе се прелеат низ целата економија.

Економистот Џозеф Фуди објаснува дека потрошувачите често не можат да препознаат од каде доаѓа поскапувањето:

• Тоа е една од оние работи кога стоите во продавница и не знаете дали е инфлација, транспорт или нешто друго – но на крајот вие плаќате повеќе.

Причината за кризата лежи и во Ормускиот теснец, преку кој поминува околу 20% од светската нафта и значителен дел од суровините за пластика. Блискиот Исток обезбедува околу четвртина од глобалниот извоз на клучни пластични материјали како полиестер и полипропилен.

Цените на пластичните суровини веќе бележат двоцифрен раст во последните 30 дена, а според индустриските податоци, ова е еден од најголемите скокови во последните децении.

Експертите предупредуваат дека:

• цените на храната може да пораснат во следните 2–4 месеци
• автомобилската и другите индустрии ќе почувствуваат удар во рок од една година
• ефектите може да траат со години, дури и ако конфликтот брзо заврши

Дополнително, пластиката е длабоко поврзана со климатските промени. Според анализи на ОН, производството на пластика може да достигне до 31% од глобалните емисии на јаглерод до 2050 година.

Заклучокот на експертите е јасен – војната не ги погодува само нафтата и гасот, туку и секојдневните производи, од храна до пакување, што ја прави оваа криза многу поширока и подлабока отколку што изгледа на прв поглед.