И покрај повисоките царини за речиси целиот увоз на САД и геополитичката нестабилност на Блискиот Исток, американската економија изненадувачки се држи. Инфлацијата е во голема мера стабилна, додека стапката на невработеност останува близу историски најниските нивоа. Во исто време, акциите достигнаа рекордни максимуми минатата недела.

Но, сето тоа наскоро би можело да се промени како што се приближуваат клучните рокови.

Првиот важен датум е 9 јули, кога истекува 90-дневната пауза прогласена од претседателот Доналд Трамп во примената на таканаречените „реципрочни“ царини за стоки од десетици земји. Доколку тие земји не постигнат трговски договори со САД дотогаш, би можеле да се соочат со значително повисоки царини.

Веднаш по тоа доаѓа уште поголема закана - таканаречениот „X-датум“, кога владата на САД би можела да се најде во неможност да ги исполни своите обврски според јавниот долг. Тоа би можело да се случи во август, според министерот за финансии Скот Бесант. Последиците од таков преседан - што никогаш порано не се случило - би биле сериозни и веројатно ќе ја потресат глобалната економија. Затоа Бесент го повикува Конгресот да го зголеми плафонот на долгот пред да влезе во едногодишна пауза на 4 август.

Трамп веќе го повика Конгресот да го стори тоа до 4 јули, но процесот е комплициран од фактот дека зголемувањето на ограничувањето на долгот е дел од поширок пакет закони што Трамп го нарекува „Еден голем, прекрасен закон“ - и што тој сака да го потпише дотогаш.

Прекин на огнот меѓу Иран и Израел во прашање

Друг фактор што би можел да ја поткопа сегашната сличност на стабилност е кревкото примирје меѓу Иран и Израел што го посредуваше Трамп. Ако се распадне, би можело да доведе до остар скок на цените на нафтата, во време кога инфлацијата, поттикната од тарифите на Трамп, веќе расте.

„Знаеме дека доаѓа. Постои временско заостанување помеѓу воведувањето на тарифите и повисоките цени што ги плаќаат потрошувачите“, рече Рајан Свит, главен економист за САД во Оксфорд Економикс.

Покрај тоа, други пукнатини во економијата би можеле брзо да станат сериозни проблеми - како што е зголемувањето на бројот на луѓе кои примаат надоместоци за невработеност на највисоко ниво за четири години, додека потрошувачите сè повеќе ги ограничуваат своите трошоци.

Нема ограничување за тоа колку високи царини може да наметне Трамп

Во текот на првите месеци од неговото претседателствување, Трамп покажа дека нема ограничување за нивото на царини - без разлика дали тие се однесуваат на поединечни производи или на цели стоки од една земја. На пример, САД оданочуваа кинески стоки со стапка од 145%, сè додека договорот постигнат на 12 мај не ја намали таа стапка на 30%.

Тековните царини вклучуваат 50% за челик и алуминиум, 25% за автомобили и автоделови и минимум 10% за речиси сите стоки од странство.

Иако Мексико и Канада се ослободени од одредени царини ако ги исполнуваат барањата од договорот USMCA, Трамп објави нови царини за канадски стоки во петокот, поради данокот таму што треба да стапи на сила во понеделник.

Во април, откако неговите трговски мерки ги потресоа пазарите, Трамп објави 90-дневна пауза за да си даде повеќе време да склучи договори „по мерка“ со засегнатите земји. Оттогаш, само две се склучени - со Велика Британија и Кина.

Во петокот, Трамп призна дека е нереално да се очекува сите 200 земји што сакаат трговски договори со САД да го сторат тоа до 9 јули.

„Ќе испратиме писма до многу земји во следните 10 дена. Веќе разговаравме со многу земји и ќе им кажеме колку треба да платат за да работат во САД“, изјави Трамп пред новинарите во Белата куќа.

„Имаме добри односи со многу земји, но некои ќе бидат разочарани затоа што ќе мора да плаќаат царини“, додаде тој.

Службениците на администрацијата на Трамп сугерираа дека може да има продолжувања за земјите што „преговараат со добра намера“, но не прецизираа кои земји би биле вклучени.

Министерот за финансии Бесант во петокот за CNBC изјави дека има околу дваесетина други земји кои би можеле да се вратат на царините на 2 април, додека оние кои сериозно преговараат имаат шанса да останат на основната стапка од 10%.

Министерот за трговија Хауард Лутник во четвртокот ја објави можноста за регионални царини и додаде дека наскоро се очекува да бидат објавени десетина нови трговски договори.

„Ќе имаме договори со земји во Јужна Америка, Африка... Ќе ги ставиме сите во соодветните категории на 9 јули“, изјави Лутник за Bloomberg TV.

Тоа значи дека некои земји би можеле да се соочат со повисоки царини од априлските нивоа едноставно поради нивната географска локација. На пример, Виетнам требаше да се соочи со царина од 46%, додека соседна Малезија би имала стапка од 24%.

И можно е царинската политика на 9 јули да биде поставена случајно. Како што рече Бесант, „Ќе зависи од претседателот Трамп“.

Дали 9 јули носи економски проблеми?

„Дали 9 јули ќе биде проблем за економијата зависи од тоа како администрацијата на Трамп ќе се справи со трговската политика“, изјави за CNN Метју Лузети, главен економист за САД во Дојче Банк.

„Доколку тој повторно ги воведе високите царини објавени на 2 април, тоа би можело да ги оживее стравовите од економско забавување што беа присутни во тоа време“, додаде тој, но рече дека тоа е малку веројатно. „Поверојатно сценарио е мешавина од продолжувања, договори и закани за нови царини. Ако тоа се случи, економијата би можела да остане во сегашната состојба на чекање додека не се разјасни ситуацијата.“

Тимот економисти на Дојче Банк веќе очекува повисоки цени во наредните месеци, а нова рунда царини на 9 јули би можела дополнително да ја поттикне инфлацијата.

Олу Сонола, директор за економски истражувања на САД во Фич Рејтингс, е на слично мислење: „Без оглед на исходот, очекуваме инфлацијата на потрошувачките цени да се зголеми кон 4% до крајот на годината. Ако царините за „Денот на ослободувањето“ повторно се воведат, инфлацијата би можела да го надмине тоа ниво.“ Најновиот индекс на трошоци на живот за мај покажува годишен пораст на цените од 2,4%.

Уште една пресметка во последен момент околу ограничувањето на долгот?

Рајан Свит верува дека пратениците нема да дозволат САД да банкротираат и на крајот, како и секогаш, ќе го зголемат плафонот на долгот - веројатно во последен момент.

„Ова е лош филм што сме го гледале и претходно и знаеме како завршува“, рече тој.

Тој додаде дека можеби има повеќе време до банкрот отколку што предвидува Бесант, но дека неизвесноста расте со текот на времето.

„Секоја недела станувате понервозни затоа што не сакате да го замислите најлошото сценарио. Но, не мислам дека е веројатно, бидејќи пратениците знаат дека тоа би било политичко и економско самоубиство.“