Иранскиот остров Харг, мал остров во северниот дел на Персискиот Залив, засега останува надвор од досегот на американските и израелските напади, иако конфликтот на Блискиот Исток веќе влегува во втората недела. Сепак, аналитичарите предупредуваат дека станува збор за една од најважните енергетски точки во светот, бидејќи преку него поминува речиси целиот ирански извоз на нафта.

Поради тоа, евентуален напад или обид за заземање на островот би можел да има сериозни последици и за Иран и за глобалниот пазар на енергија.

Срцето на иранската нафтена индустрија

Островот Харг се наоѓа на околу 25 километри од иранскиот брег во Персискиот Залив. Иако е релативно мал, неговото значење за иранската економија е огромно.

Се проценува дека околу 90 проценти од извозот на иранска сурова нафта се одвива токму преку овој остров. Таму се наоѓаат големи терминали за товарење нафта на танкери, а нивниот капацитет се проценува на околу седум милиони барели дневно.

Откако ќе се натовари нафтата, танкерите продолжуваат низ Ормускиот Теснец, еден од најважните поморски коридори за светската трговија со енергенси.

Поради оваа улога, многу аналитичари го опишуваат островот Харг како клучна точка во иранската нафтена инфраструктура.

„Ќе ја пресече иранската нафтена артерија“

Некои воени аналитичари сметаат дека евентуалното заземање на островот би имало силно влијание врз иранскиот режим.

Истражувачот од лондонскиот одбранбен институт RUSI, Петрас Катинас, предупредува дека таков потег би имал сериозни последици за Техеран.

-Заземањето на островот би ја пресекло иранската нафтена артерија, бидејќи извозот на нафта е клучниот извор на приходи за државата – изјави Катинас.

Според него, контролата врз островот би им дала на Соединетите Американски Држави силен адут во идните преговори со Иран, без оглед на тоа каква власт ќе биде на чело на земјата по завршувањето на конфликтот.

Операција полна со ризици

И покрај стратегиската важност на островот, воените аналитичари предупредуваат дека неговото заземање би било исклучително ризична операција.

Таков потег би барал и копнени сили, а американската администрација засега покажува претпазливост кога станува збор за директна воена операција од таков тип.

Аналитичарот за нафтени пазари Тамаш Варга оценува дека евентуалното освојување на Харг би било тежок удар за иранската економија.

-Ако претседателот Трамп одлучи да го преземе овој клучен енергетски центар, тоа би било сериозен удар за иранскиот режим, бидејќи би го лишило од еден од најважните извори на приходи – изјави Варга.

Но, тој предупредува дека таквата акција би отворила нови безбедносни ризици, бидејќи островот би можел да стане постојана мета на ирански дронови и ракети.

Последици за светскиот пазар на нафта

Сукобот на Блискиот Исток веќе има силно влијание врз глобалниот енергетски пазар. Цената на нафтата се искачи над 100 долари за барел, што е највисоко ниво од 2022 година.

Дополнителен проблем е и ситуацијата во Ормускиот Теснец, низ кој вообичаено поминува околу 20 проценти од светската трговија со нафта и гас. Од почетокот на конфликтот, сообраќајот таму е значително намален.

Поради тоа аналитичарите предупредуваат дека секој напад врз островот Харг може да предизвика уште поголеми потреси на светскиот енергетски пазар.

Директорот на инвестициската компанија VanEck, Јан ван Ек, истакнува дека станува збор за една од најчувствителните точки во глобалниот енергетски систем.

- Тоа е место преку кое се извезува околу 90 проценти од иранската нафта – вистинско тесно грло на системот – изјави тој.

Според него, токму контролата врз ваква стратегиска точка може да стане клучен политички и економски адут во односите меѓу Вашингтон и Техеран.