Американскиот претседател Доналд Трамп не може да одлучи што навистина мисли за Ормутскиот теснец, иако неговата важност е многу поголема отколку што јавно признава.

„Соединетите Американски Држави речиси и да не увезуваат нафта преку Ормутскиот теснец и нема да ја увезуваат во иднина. Не ни треба. Не ни требаше и не ни треба“, рече Трамп минатата среда за време на говорот од Белата куќа.

Само неколку дена подоцна, во објава на мрежата Truth Social, тој рече: „Отворете го проклетиот теснец, лудаци, или ќе живеете во пекол, само гледајте!“

Американската нафта скокна за повеќе од 11 проценти во четврток, денот по неговиот говор, на повеќе од 111 долари за барел, највисоко ниво за четири години и една од најголемите еднодневни добивки во историјата. Непосредно пред говорот, цената беше околу 100 долари, а пред почетокот на војната беше под 70 долари.

Трамп е во право кога вели дека Соединетите Американски Држави многу малку се потпираат на нафтата од Блискиот Исток што минува низ Ормутскиот проток, тесен морски премин низ кој нормално минуваат околу 20 проценти од светската нафта. Америка добива околу половина милион барели дневно од таа насока од вкупно 20 милиони што ги троши, што е релативно мала количина што би можела да се замени од други извори.

Сепак, неговата неодамнешна закана јасно ја покажува суровата реалност, состојбата на американската економија е многу повеќе зависна од Ормутскиот теснец отколку што признава претседателот.

Соединетите Американски Држави значително ја преобликуваа својата енергетска индустрија во последните петнаесет години благодарение на развојот на хидрауличното кршење и хоризонталното дупчење, особено во Пермскиот басен во Тексас. Денес, тие произведуваат околу 22 милиони барели нафта дневно, двојно повеќе од Саудиска Арабија, па дури и малку повеќе отколку што самите трошат.

Америка е енергетски независна, но само делумно. Сè уште увезува повеќе од шест милиони барели дневно, или околу една третина од своите потреби, а во исто време извезува околу четири милиони барели дневно.

Причината е што не е целата нафта иста. Америка произведува лесна нафта, погодна за бензин, но помалку корисна за дизел, асфалт и масло за греење. Поради ова, мора да увезува потешка нафта од региони како Венецуела и Блискиот Исток.

Покрај тоа, пазарот на нафта е глобален. Кога понудата опаѓа во еден регион, последиците се чувствуваат насекаде. Во кризи како оваа, земјите се натпреваруваат за достапни количини, што дополнително ги зголемува цените.

Високите цени на енергијата се логична последица од војната и ефикасното затворање на Ормутскиот теснец. Цените на нафтата останаа високи дури и по заканите на Трамп дека ќе ја нападне иранската инфраструктура, додека просечната цена на горивото во САД се искачи на 4,11 долари за галон.

Ваквите цени веќе ја оптоваруваат американската економија. Граѓаните со средни и пониски приходи тешко се справуваат со скапото гориво, а малите бизниси кои не можат дополнително да ги зголемат цените се соочуваат со тешки одлуки за вработување.

Поголем проблем се јавува ако високите цени ја намалат побарувачката за нафта. Иако ова би можело да доведе до пад на цените, тоа би значело и дека граѓаните не би можеле да си дозволат основни трошоци за транспорт, што сериозно би влијаело на економијата.

Сепак, економија од 30 трилиони долари не е лесно да се сруши. Иако повеќето рецесии се поврзани со нагло зголемување на цените на нафтата, овој конфликт е сепак релативно краткотраен и би морал да трае многу подолго за да предизвика посериозна криза.

Аналитичарите проценуваат дека секое зголемување на цените на нафтата од 10 долари го намалува бруто домашниот производ за 0,1 до 0,4 процентни поени. Сегашниот раст од околу 40 долари би можел да го намали БДП за околу еден процентен поен, што не е занемарливо, но не е ниту катастрофално, пренесува Forbes Bosna.

foto printskrin youtube