Раното откривање на канцер не е „луксуз“, туку здравствена и финансиска неопходност!

Канцер откриен во касна фаза е голгота за пациентот и семејството, која не би му ја посакале ни на најлошиот душман, и за жал многу често има фатален крај.

Колку чини систематско задоцнето откривање на канцер? Милиони евра, човечки страдања и животи. Од друга страна заштедата од  откривање на  канцерите во рана фаза е огромна.

Како еден близок пример кој ја потврдува оваа констатација ја земаме студијата за

регионот на Војводина (Србија), каде е пресметано дека вкупниот економски товар од рак на дојка во 2019 е проценет на 15 милиони евра, што изнесува 0,12 % од регионалниот БДП (PMC). Од овие трошоци само 1 % отпаѓаат на скрининг, додека 66 % се индиректни трошоци (недостиг на продуктивност, боледувања, разни компликации)( PMCResearchGate).

Слично, во држави со развиени програми за скрининг, лечењето на пациенти со рана дијагноза за рак е 2 до 4 пати поевтино од лечење во понапредни, комплицирани фази (World Health Organization).

Студија за дигитална мамографија (Канада) проценила дека годишниот скрининг на пациентките од 40-74 години е многу исплатлив. Секоја спасена смрт од рак всушност значела заштедени:

25.501 CAD$ по избегната смрт

1.100 CAD$ по добиена година живот (life‑year) (JAMA Network).

Македонската перспектива — слична вредност, потенцијално уште посилен ефект

Македонија нема детална домашна студија, но логиката е недвосмислена: како и во Војводина, која има сличен број на жители и споредливи економски параметри, штетите од рак на дојка би биле околу 15 милиони евра.

Годишниот скрининг на пациентките од 40-74 години ќе биде исплатлив трошок  кој ќе придонесе за:

·  Помалку хоспитализации и скапи третмани.

·  Многу спасени животи и спречени семејни трагедии.

·  До  66 % помалку индиректна економска штета (пропуштени приходи, работоспособност).

Според тоа — што да може да направи Македонија по ова прашање?

·  Инвестирање во целосно покривање на скрининг-програми за рак на дојка, колоректален канцер, рак на грло на матка, канцер на простата, белодробен канцер и други.

·  Унапредување на системот за рана дијагностика во примарната здравствена заштита.

·  Изградба на економски модели (QALY, ICER) кои ќе потврдат колку заштеда носи секоја рано откриена канцерозна состојба.

·  Едукација за подигнување на здравствената свест (од најрана возраст а особено на работоспособната популација)— не е трошок, туку најдобра инвестиција.