Транспортните здруженија од Западен Балкан го вклучија алармот: Новите Шенген правила би можеле целосно да го запрат товарниот сообраќај со Европската Унија од април. Индустријата е на работ на бездна.

Шенгенските граници се на работ на колапс

Доколку до 10 април не се најде решение за новите услови за влез во ЕУ, товарниот сообраќај помеѓу Западен Балкан и Унијата би можел да биде суспендиран. Транспортните здруженија од Србија и Босна и Херцеговина предупредуваат на претстоен колапс на синџирот на снабдување, пишува австрискиот Космо.

Со месеци, здруженијата очајно се обидуваат да ги убедат европските власти дека новите Шенгенски прописи се неприменливи за професионалните возачи од трети земји. Тие стравуваат дека возачите и нивната стока би можеле масовно да бидат одбиени на границите во иднина.

„Со години контактираме со Европската комисија, а особено интензивно во текот на изминатата година“, објаснува Неѓо Мандиќ, претседател на Меѓународната транспортна асоцијација. „Исто така, ги испраќаме сите наши предупредувачки писма до локалните власти за да бидат информирани за нашите напори и да ја добијат нивната поддршка.“ Неодамнешното предупредување потпишано во Бјелина е проследено до Европската комисија, амбасадорите на сите земји од Шенген зоната во Белград и Сараево, како и до надлежните институции во двете земји.

Правила што го загрозуваат постоењето

Суштината на проблемот лежи во фактот дека, според новите прописи, возачите на камиони ефикасно имаат само девет до десет работни дена - што е премалку за економски одржлив бизнис, како за самите возачи, така и за транспортните компании.

„Ако ништо не се промени до 10 април, 99,9 проценти од возачите од Србија, Босна и Херцеговина и Северна Македонија повеќе нема да можат да влезат во ЕУ“, предупредува Мандиќ. „Ова значи целосен застој на сите камиони, нарушување на синџирите на снабдување и, на крајот, колапс што никој не го сака.“

Мандиќ нагласува дека основната идеја на Шенгенскиот договор - борбата против нелегалната миграција и непријавената работа - е целосно оправдана. Проблемот е во изедначувањето на професионалните возачи со обичните патници:

„Возачот на камион не е мигрант, не е турист и не работи нелегално. Тоа се вработени луѓе со сите потребни документи - за себе, за возилото и за стоката што ја превезуваат - кои секој пат влегуваат легално.“

Последиците би можеле да бидат драматични: „Ова е катастрофа за возачите. За да ја обезбедат својата егзистенција, многумина ќе ги напуштат своите домашни компании и ќе се вработат во словенечки, германски, хрватски или други компании од ЕУ, каде што можат нормално да работат.“ Транспортерите од Западен Балкан тогаш би се соочиле со пропаст - би имале камиони и инфраструктура, но немало возачи.

Закана од блокади

Во исто време, транспортерите од ЕУ веројатно нема да ги испратат своите возила во Србија и Босна и Херцеговина ако мора да се согласат да чекаат неколку дена на границите. „Во изминатите десет дена имаше чекања до три дена на граничниот премин Батровци“, забележува Мандиќ. „Ако се потребни три дена за влез и уште три за излез - како е можно да се работи, заработува и преживува?“

Транспортниот сектор е под огромен притисок веќе три месеци. Доколку до 15 јануари нема позитивни сигнали што укажуваат на решение пред критичниот 10 април, здруженијата веруваат дека блокадите се неизбежни. „Не би го запреле целиот сообраќај - никој не сака да го наруши патничкиот сообраќај“, објасни Мандиќ. „Би ги блокирале само товарните терминали на граничните премини, бидејќи се бориме за опстанок на нашите компании. А тоа е можно само ако ги задржиме нашите возачи и ги спречиме да заминат во други земји.“