Промените во законот доаѓаат по години дебата на европско ниво за условите за работа на возачите и правилата за конкуренција во патниот транспорт.

Измените на Законот за работно време, задолжителни периоди за одмор за мобилни работници и уреди за евидентирање во патниот транспорт, усвоени од Парламентот во петок, го усогласуваат хрватското законодавство со европските правила од Пакетот за мобилност и воведуваат голем број нови обврски за меѓународниот патен транспорт, работилниците за тахографи и транспортерите. Промените конкретно се однесуваат на проширувањето на обврската за инсталирање тахографи на лесни комерцијални возила над 2,5 тони во меѓународниот транспорт, дигиталното следење на транспортот на опасни материи и построгите правила за следење и евидентирање на работата на возачите. Презентирајќи го законот во Парламентот, вицепремиерот и министер за море, транспорт и инфраструктура Олег Бутковиќ рече дека сегашниот закон веќе ги регулира работното време и задолжителните периоди за одмор за мобилни работници, времето на возење, тахографите, надзорот и прекршочните одредби, но дека се потребни измени за да се обезбеди спроведување на европските прописи и проекти од Националниот план за закрепнување и отпорност. Тој особено го истакна проектот e-ADR за следење на транспортот на опасни материи во патниот транспорт, кој ќе го поврзе системот за обработка на податоци од тахографскиот сообраќај со електронски информации за товарниот транспорт.

„Ова ќе овозможи ефикасно следење на транспортот на опасни материи во патниот транспорт, што досега не беше случај, а што директно ќе доведе до подобра заштита на природата, човековата околина и здравјето на луѓето, како и до зголемена безбедност на патиштата“, рече Бутковиќ за време на парламентарната дебата.

Законот воведува правна рамка за спроведување на Регулативата (ЕУ) 2020/1054 на Европскиот парламент и на Советот на ЕУ, дел од Европскиот пакет за мобилност, со која се изменија правилата за максимално време на возење, задолжителни периоди за одмор и употреба на тахографи. Новите правила од 1 јули 2026 година ја прошируваат обврската за инсталирање тахографи на возила со максимална дозволена маса од над 2,5 тони кои се вклучени во меѓународен превоз на стоки или каботажа.

Според податоците презентирани од Бутковиќ, во Хрватска се регистрирани 944 заверени копии од дозволи на Заедницата за возила помеѓу 2,5 и 3,5 тони, кои ќе бидат предмет на новата обврска. Министерот ги отфрли критиките дека ова е дополнителен притисок врз претприемачите и транспортерите. „Тоа не е напад врз претприемачите и не е напад врз транспортерите. Просечната цена за нив е од 1.100 до 2.000 евра, но мислам дека заштитата на животната средина и безбедноста ни се поважни тука, па затоа ова не се големи трошоци“, рече тој.

Измените на законот доаѓаат по години дискусии на европско ниво за условите за работа на возачите и правилата за конкуренција во патниот транспорт. Европската комисија заклучи во 2017 година дека постојните правила не се доволно ефикасни во спречувањето на заморот на возачите и обезбедувањето фер конкуренција меѓу транспортните оператори, поради што предложи реформа како дел од пакетот „Европа во движење“. Дебатите во Европскиот парламент беа меѓу политички најчувствителните во транспортната политика на ЕУ, особено за прашањата за одмор на возачите, враќањето дома и употребата на тахографи.

За време на преговорите, европратениците инсистираа возачите да не го користат својот редовен неделен одмор во кабината на камионот, туку во соодветен сместувачки капацитет обезбеден од работодавачот. Конечниот компромис, исто така, вклучуваше обврска возачите да можат да се вратат дома барем еднаш во период од три или четири недели, во зависност од распоредот за одмор.

Поранешната европратеничка и сегашна европска комесарка Хена Виркунен, по усвојувањето на Европскиот пакет за мобилност, оцени дека новите правила „промовираат фер конкуренција меѓу операторите и ја подобруваат безбедноста на патиштата, како и условите за работа на возачите“. Таа предупреди дека „поткопувањето на условите за вработување не може да се користи како конкурентска предност“. „Европскиот единствен пазар не може правилно да функционира без фер заеднички правила кои се унифицирано контролирани и спроведувани“, рече Виркунен во тоа време.