Полека, но сигурно се формира нов светски енергетски поредок во кој доларот нема да биде доминантно платежно средство, пишува „Фајненшл тајмс“. Подготвеноста на Кина да се префрли на купување нафта од земјите од Персискиот Залив во јуани води кон формирање на нов светски енергетски поредок, наведува ФТ.

Како што потсетува ФТ, пред 77 години, американскиот претседател Френклин Делано Рузвелт и саудискиот крал Абдул Азиз Ибн Сауд се договорија за геополитички сојуз, според кој американските безбедносни гаранции за Саудијците на Блискиот Исток беа „загарантирани“ преку договор за ексклузивна продажба, саудиската нафта да се плаќа во американски долари.

Сепак, времињата јасно се променија и 2023 година може да се запамети како година кога оваа голема зделка за петродолар почна да се менува, со формирањето на новиот светски енергетски поредок меѓу Кина и Блискиот Исток.

Кина веќе некое време купува зголемени количини нафта и течен природен гас од Иран, Венецуела, Русија и делови од Африка во сопствена валута, а не во долари, но состанокот на претседателот Си Џинпинг со лидерите на Саудиска Арабија и Советот за соработка во Заливот во декември го одбележа „раѓањето на петројуанот“, како што оцени Золтан Пожар, стратег на „Кредит Свис банка“, пишува „Фајненшл тајмс“.

Како што е истакнато во нивната анализа во трговијата со нафта американскиот долар се повеќе го губи приматот, а го презема кинескиот јуан. Оваа година може да донесе тотален пресврт и наместо петродоларот да владее петројуанот, како последица на фактот што се појави нов светски енергетски поредок меѓу Кина и Блискиот Исток, пишуваат аналитичарите.

Пожар посочува дека појавата на „нов светски монетарен поредок“ е неизбежна, чиј центар ќе бидат Русија, Кина и нивните сојузници со нова резервна светска валута заснована на потребните суровини, што ги имаат во изобилство. На Запад, сепак, тој предвиде дека печатењето пари без колатерал ќе донесе висока инфлација. Пекинг „сака да ги редефинира правилата на глобалниот енергетски пазар, што подразбира дека земјите од БРИК, Бразил, Русија, Индија и Кина, како и многу други делови од светот, незадоволни од употребата на доларот како оружје поради ситуацијата во Украина, свртете се кон плаќање во друга валута“, вели Пожар.

Кси предвидува дека за три до пет години Кина драматично ќе го зголеми увозот од земјите на GCC, но и ќе работи на „седимензионална енергетска соработка“. Пекинг се надева дека веќе во 2025 година сето ова ќе биде платено во јуани на Шангајската берза за нафта и природен гас. Доколку овие најави се остварат, ќе има огромно поместување во глобалната трговија со енергија. Русија, Иран и Венецуела имаат 40 проценти од ОПЕК плус резервите на нафта и продаваат сè на Кина, со голем попуст. Земјите од GCC ги имаат следните 40 проценти од резервите, додека преостанатата петта е „во областите во руската и кинеската орбита“.

Иако јуанот нема да го замени доларот преку ноќ, тргувањето со петројуанот го менува светот. Така германскиот хемиски гигант БАСФ реши да затвори делови од фабриката во Лудвигсхафен и да ја пренесе во Џанџијанг. Ова може да биде почеток на трендот „фарма до маса“, со кој Кина се обидува да ги привлече производителите, користејќи ја евтината енергија како мамка и на тој начин, како најголем светски увозник на нафта, дополнително да ја поттикне „дедоларизацијата“.

Оние кои не веруваат во подемот на петројуанот истакнуваат дека Кина не ужива исто ниво на глобална доверба како САД, па затоа не е сигурно дека земјите ќе сакаат да работат во јуани. Ако тоа е вистина, забележуваат западните аналитичари, останува фактот дека на пазарот на нафта доминираат земји кои имаат повеќе заедничко со Кина отколку со САД. Кинезите сега, покрај „финансиската безбедносна мрежа“, нудат и можност за претворање на јуанот во злато на берзите во Шангај и Хонг Конг.