Додека економскиот раст на еврозоната сериозно забавува, одделни европски земји бележат значително подобри резултати. Три економии најбрзо растат во ЕУ, благодарение на силната домашна потрошувачка, инвестициите и европските фондови, но истовремено се соочуваат со инфлација, енергетски притисоци и фискални предизвици.

Економскиот раст на еврозоната продолжува да разочарува.

Според втората проценка на Евростат, објавена во средата, бруто-домашниот производ на земјите од еврозоната во првиот квартал од 2026 година пораснал за само 0,1 процент во однос на претходното тримесечје, односно за 0,8 проценти на годишно ниво. Тоа претставува значително забавување во однос на последниот квартал од 2025 година, кога растот изнесувал 1,3 проценти, па европската економија сега е речиси цел процентен поен послаба отколку на почетокот на годината.

Пошироката Европска Унија остварила нешто подобри резултати, со раст од 0,2 проценти квартално и 1 процент годишно. Сепак, и тие показатели заостануваат зад Соединетите Американски Држави, чиј БДП во истиот период пораснал за 2,7 проценти.

Иако вкупната слика за европската економија изгледа слабо, неколку држави значително отскокнуваат од просекот. Меѓу членките на ЕУ за кои се достапни податоци за првиот квартал, најбрз раст забележале Кипар, Бугарија и Шпанија.

Сите три земји бележат раст неколкукратно повисок од просекот на еврозоната, но секоја од нив се соочува со специфични предизвици што стојат зад позитивните бројки.

Кипар предничи со раст од 3 проценти

Кипарската економија во првиот квартал од 2026 година пораснала за 3 проценти на годишно ниво, што е најдобар резултат меѓу државите од Европската Унија за кои се достапни податоци.

Сепак, тоа е забавување во однос на последниот квартал од 2025 година, кога растот изнесувал дури 4,3 проценти и бил меѓу највисоките во ЕУ.

Европската комисија го објаснува растот на Кипар со силната приватна потрошувачка, растот на инвестициите поддржани од фондовите на ЕУ и рекордната туристичка сезона. За цела 2026 година се очекува раст од 2,6 проценти, а за 2027 година од 2,4 проценти, што и натаму е над просекот на еврозоната.

Меѓутоа, надворешните околности почнуваат да создаваат проблеми.

Економистот на Евробанк, Михалис Василијадис, предупреди дека растот на цените на енергенсите поради конфликтот на Блискиот Исток ги зголемува инфлаторните притисоци и ги загрозува пазарот на труд и фискалната стабилност.

Инфлацијата нагло забрзала, од 0,9 проценти во февруари на 3 проценти во април, додека цените на енергијата во истиот месец пораснале за дури 8,7 проценти.

Особено е погоден туризмот, кој учествува со околу 14 проценти во БДП на Кипар. Пристигнувањето на туристи во март се намалило за 30 проценти по иранските напади со дронови врз британските воени бази на островот, што предизвикало прв пад на туристичката активност по пандемијата.

Сепак, јавните финансии остануваат стабилни. Кипарската влада во првиот квартал остварила суфицит од 573 милиони евра, односно 1,5 проценти од БДП, што ѝ дава простор на државата за дополнителни мерки за поддршка на економијата.

Бугарија расте додека го воведува еврото

Бугарија во првиот квартал од 2026 година остварила раст од 2,9 проценти на годишно ниво, со што го задржала второто место меѓу најбрзорастечките економии во ЕУ.

Посебно значење на овој резултат му дава фактот што Бугарија на 1 јануари 2026 година стана 21. членка на еврозоната.

Претседателката на Европската централна банка, Кристин Лагард, оцени дека влезот на Бугарија во еврозоната е логичен завршеток на долг процес на економско приближување кон Европската Унија. Повеќе од 65 проценти од бугарскиот извоз веќе оди на пазарот на ЕУ, додека економијата на земјата е силно поврзана со европската автомобилска индустрија.

Европската комисија проценува дека бугарскиот БДП годинава ќе порасне за 2,7 проценти, благодарение на европските фондови, вложувањата во одбраната и стабилната приватна потрошувачка.

Меѓутоа, Меѓународниот монетарен фонд предупредува дека бугарската економија покажува знаци на прегревање: платите растат побрзо од продуктивноста, кредитирањето е во силен подем, а цените на недвижностите забрзано растат.

Истовремено, буџетскиот дефицит во текот на 2025 година достигнал 3,5 проценти од БДП, со што е надминат лимитот на Европската Унија од 3 проценти.

Инфлацијата дополнително загрижува. Во април достигнала 6,2 проценти на годишно ниво, што моментално е највисока стапка во Европската Унија. Цените на енергијата пораснале за 16,1 процент, додека услугите поскапеле за 8,3 проценти.

Политичката сцена дополнително ја промени победата на партијата Прогресивна Бугарија, поврзана со поранешниот претседател Румен Радев, која првпат по речиси три децении освои апсолутно мнозинство во парламентот.

Шпанија најсилна меѓу големите економии

Меѓу четирите најголеми економии во еврозоната, Шпанија повторно бележи најдобри резултати.

Според податоците на шпанскиот Завод за статистика, БДП во првиот квартал од 2026 година пораснал за 0,6 проценти квартално и за 2,7 проценти на годишно ниво, што е благо забрзување во однос на крајот на 2025 година.

Разликата во однос на останатите големи економии во еврозоната е голема. Германската економија пораснала за само 0,3 проценти, француската за 1,1 процент, а италијанската за 0,7 проценти.

Главниот двигател на шпанскиот раст останува домашната побарувачка. Потрошувачката на домаќинствата пораснала за 3,2 проценти, додека инвестициите скокнале за 5,8 проценти.

Аналитичарите на BBVA Research проценуваат дека шпанската економија годинава ќе расте за 2,4 проценти, со поддршка од европските фондови „Next Generation EU“, поголемиот прилив на работна сила преку миграција и вложувањата во инфраструктура и одбрана.

Стапката на невработеност се намалила на 10,5 проценти, што е најниско ниво од 2008 година.

Сепак, постојат и слабости. Продуктивноста практично стагнира од 2019 година, пазарот на недвижности нема доволно станови за да ја задоволи побарувачката, а јавниот долг се приближува до ниво од 100 проценти од БДП.

Зголемените геополитички ризици и растот на цените на нафтата и гасот би можеле дополнително да го забават економскиот раст и да ја зголемат инфлацијата во текот на 2026 година.