Рускиот економист Vladislav Inozemtsev го воведе терминот „deathonomics“ за да опише специфичен економски модел кој се развил во Русија за време на војната во Ukraine.

Станува збор за систем во кој високите плати на војниците и големите надоместоци за семејствата на загинатите создаваат силен финансиски поттик за заминување на фронтот, додека истовремено тие пари помагаат да се одржи стабилноста на економијата и на режимот на Vladimir Putin.

Според оваа логика, државата на некој начин финансиски „ги купува“ животите на граѓаните кои во цивилната економија имаат мала економска вредност. Во исто време, парите што ги добиваат војниците или нивните семејства се влеваат во локалните економии и ја зголемуваат потрошувачката.

Кој заминува на фронтот

Ваквиот модел најмногу привлекува луѓе од сиромашните и неразвиени руски региони, но и лица без стабилно вработување, должници или граѓани кои бараат излез од финансиски проблеми.

Во многу случаи станува збор за луѓе кои работат слабо платени или повремени физички работи. Во војната се вклучуваат и лица со криминално минато, бидејќи службата во војската може да им донесе бришење на казненото досие.

Така, за дел од луѓето војната станува можност за финансиски или општествен излез од тешката животна ситуација.

Според проценките на експертите, лице кое ќе се пријави војска во просечен руски регион, ќе помине една година на фронтот и ќе загине, може на своето семејство да му обезбеди повеќе пари отколку што би заработило за 15 до 25 години работа во цивилниот сектор.

Војната како економски стимул

Исплатите за војниците и надоместоците за семејствата на загинатите денес претставуваат значителен дел од руската економија.

Проценките покажуваат дека државата годишно издвојува меѓу 33 и 44 милијарди евра за овие цели, што изнесува околу два проценти од рускиот бруто-домашен производ.

Овој капитал најчесто завршува во посиромашните региони на земјата, каде ја зголемува потрошувачката и поттикнува раст на платите во одредени сектори. Поради тоа, парадоксално, војната во одредена мера функционира и како економски стимул за локалните економии.

Зошто нема силен отпор

И покрај големите загуби и долготрајниот конфликт, руското општество засега не покажува силен отпор кон војната.

Една од причините е тоа што конфликтот не доведе до целосна мобилизација или до сериозни нарушувања на секојдневниот живот.

За многу граѓани, војната не се доживува како класичен тотален конфликт кој носи недостиг на ресурси, ограничувања на движењето или масовна мобилизација. Поради тоа Кремљ продолжува да го користи изразот „специјална воена операција“, со кој се обидува да ја намали перцепцијата за вистинската природа на конфликтот.

Воедно, заминувањето на фронтот формално се претставува како лична одлука на доброволци, а не како задолжителна мобилизација.

Нормализација на војната

Според анализата, ваквиот систем има сериозни последици за руското општество. Војната и смртта постепено стануваат нормализирани делови од јавниот живот, а подготвеноста за жртва за државата сè повеќе се претставува како национална вредност.

Истовремено, во општеството се внесуваат елементи на криминална култура, бидејќи дел од војниците доаѓаат од затворскиот систем или од криминалното подземје.

Краткорочна стабилност, долгорочни ризици

Иако моделот „deathonomics“ краткорочно ја стабилизира руската економија и политичкиот систем, аналитичарите предупредуваат дека долгорочните последици може да бидат сериозни.

Меѓу потенцијалните ризици се демографски пад, технолошко заостанување и трајна милитаризација на општеството. Големиот број загинати и ранети војници исто така може долгорочно да ја намали работната сила и да го оптовари социјалниот систем.

Но засега, според Иноземцев, овој модел му овозможува на Кремљ да ја продолжи војната без сериозен внатрешен притисок. Комбинацијата од финансиски поттик, ограничено влијание врз секојдневниот живот и силна државна пропаганда создава систем во кој војната станува не само политички проект, туку и економски механизам за стабилност на режимот.