Познати се многу детали за леталото кое се урна во Загреб, но сѐ уште е нејасно со каква намера бил истрелано и која била целта на неговата мисија.

Кога на загрепско тло во населбата Јарун се урна, тогаш сè уште неидентификуван, целиот регион се најде во состојба на шок, кој само се зголеми со првите информации за спорниот дрон. Откако се урна дронот во хрватската престолнина, се поставуваа различни прашања, а како одминуваше времето стана јасно дека се работи за беспилотно летало од советско производство кое дошло во хрватскиот воздушен простор од соседна Унгарија.

Почетната точка, брзо беше утврден, не била соседна и пријателска земја на Хрватска, бидејќи беше утврдено дека леталото дошло во Унгарија од Романија, а во воздушниот простор на таа земја дошло од Украина, како што велат соговорниците на Ал Џезира Балкан, односно од просторот на кој моментално се водат борби меѓу руската и украинската војска.

Во јавноста се поставуваат десетици прашања откако Туполев Ту-141, кој е моделот и типот на дронот што се урна во Загреб, останаа неодговорени, но најважниот одговор го даде хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ. Тој недвосмислено рече дека „дека леталото што се урна во четвртокот - „со оглед на тоа што има многу конфузија мора да ги отфрлиме и елиминираме сите можни неточни информации - беше вооружено“.

Произведено во СССР

Професорот Берко Зечевиќ објаснува дека се работи за беспилотно летало кое било произведено во Советскиот Сојуз од крајот на 1970-тите до крајот на 1980-тите и неговата главна задача била да го надгледува воздушниот простор и да открие цели на земјата во западниот дел на СССР, односно на „конфронтацијата меѓу Варшавскиот и НАТО пакт“.

„Тоа е беспилотно летало со млазен погон кој се лансира од еден фрлач кој е многу гломазен и сосема различен од тоа како функционираат модерните дронови. Лансирањето на леталото Ту-141 е воведено во почетната фаза со ракетен мотор поставен под телото на авионот со цел да добие доволно голема брзина за да биде аеродинамички стабилен во фазата на млазен мотор во телото на авионот “, објаснува Зечевиќ.

Според достапните податоци, објаснува Зечевиќ, има домет од приближно 1.000 километри и е едно од првите летала што имало задача за далечинско извидување на вселената и потенцијални конфликти. Она што е интересно, нагласува Зечевиќ, е фактот дека неговото управување најверојатно се вршело со инерцијална навигација, бидејќи во времето кога бил дизајниран пристапот до ГПС не бил лесен.

„Овој дрон има два сектори напред кои се користат за широкоаголно снимање и за тесноаголно, односно телеобјективно снимање на одредени области на земјата. Ги доловува податоците што му се потребни и кога ќе заврши со снимањето, се враќа во зона што не мора да биде зона за лансирање, туку зона за контрола на податоци, а потоа се спушта со падобран и обработува фотографии. Тоа веќе не е летало без екипаж од модерен тип, туку летало кое бара стара опрема и вклучува цела низа фактори кои бараат време за да се добијат некои информации“, вели Зечевиќ.

На прашањето дали постои можност Туполев 141 да биде вооружен и да се користи за борбени цели, како еден вид ракета, доцент др. Гордан Акрап одговара дека „теоретски постои можност и тоа е едно од петте сценарија со кои се работи“, но „не може јасно и целосно веродостојно да се каже кое од овие пет сценарија е точно“.

Иако голем облак од мистерии кој сè уште лебди над уривањето на Туполев 141 во Загреб, Акрап се обидува логично да го расече секој детал од „инцидентот“ и поставува реторички прашања со кои се доведува во прашање значајноста и целта на намерата да се вооружи леталото со боева глава.

Мамка за радарските системи на НАТО

„Прво, зошто некој во летало старо 40-50 години коеима застарена технологија, а вие треба да го надградите и сериозно да инвестирате во него за да вметнете нови технолошки системи, да вметнете, да речеме, нуклеарна боева глава или нешто слично. Мислам дека тоа е практично невозможно во овој случај. Второ, постои можност да се користи како мамка за радарски системи и како тест за способноста за одлучување во системот за воздушна одбрана на НАТО. Имено, имате еден проблем: сите радари кои ја покриваат областа на земјите членки на НАТО се всушност област која не завршува на националните граници туку во однос на положбата на радарот и неговиот домет, кој поради искривувањето на Конфигурација на земјата и теренот и 300 до 400 километри други земји. Така беше забележано дека тој дрон полетува од Украина, но во процесот на размена на информации оваа информација не им беше пренесена на Унгарците, па тие не ни знаеја дека доаѓа од области зафатени од војна, а ние (Хрватска) најмалку. Таа дојде кај нас од територијата на Унгарија, односно пријателска и сојузничка земја“, вели Акрап.

Професорот Зечевиќ, пак, вели дека неговото испалување секако не е извршено за да се користи неговата технологија за набљудување на „непријателскиот терен“, туку да се провери до која длабочина е можно да се испрати такво летало во просторот на НАТО, кое во променетите услови можат да имаат сосема поинаква функција.

„Сигурно е дека веќе не се работи за извидувачко летало и за летало од овој тип кој датира од крајот на 20 век, кога електрониката и оптичките системи не беа на ова ниво. Генерално и првенствено беше наменет за набљудување, но во овој случај мое длабоко убедување е дека се користел за да се провери до која длабочина во просторот на НАТО е можно да се испрати еден таков авион, кој по своите перформанси, брзина и големина одговара на модерните крстаречки ракети кои можат да носат нуклеарно оружје, а можат да носат и касетна муниција. Во никој случај не е наменет за набљудување“, вели Зечевиќ.

Позната точката од која авионот се упатил кон Хрватска

Зборувајќи за летало што се урна во Загреб, Зечевиќ вели дека е убеден оти не се направени никакви промени во истото.

„Леталото мора да има резервоар за гориво во него бидејќи има млазен мотор и мора да биде во телото. Сите приказни, во смисла дека можете да направите некои адаптации или да го промените центарот на маса на такво летало, се технички ирационални и практично изгледаат непрофесионално. Секоја промена во однос на структурата на леталото драстично влијае на процесот на програмирање и стабилниот лет на тој авион. Мое длабоко убедување е дека не се направени никакви промени на леталото, бидејќи е невозможно со своите перформанси да прелета толку голема далечина. Никој овде не спомнува дека мора да има тенкови внатре во тоа летало и не можете да ставите бомба внатре. На задниот дел на леталото се поставува ракетен мотор за забрзување, а доколку е поставена воздушна бомба, таа би требало да се постави на предниот дел на леталото, а потоа ракетниот мотор ќе се отфрли, па би дошло до тоа таканаречената доверливост на безбедносниот систем да се доведе до нула“, вели Зечевиќ.

Сега се знае од која точка леталото се упатило кон Хрватска, вели Акрап, објаснувајќи дека „не мора да биде точка во просторот од кој полетал“.

„Тој Туполев 141 е лансиран од фрлач, значи не мора да е аеродром, се лансира од мобилен фрлач и фрлачот се враќа во скривалиштето. Веќе можеме да зборуваме со 99 проценти висока веројатност за точката од која без контрола замина во Хрватска. Оваа точка се наоѓа на територијата на Украина каде сѐ уште не е јасно кој ја контролира областа. Сè уште нема такви податоци, бидејќи можеше да дојде и од проруска територија и од територијата што ја контролира украинската влада“, вели Акрап.

IZVOR: AL JAZEERA