„Земете една технологија и развивајте се максимално во неа, не треба да давам таков совет сега“, вели Милош Турински од „Инфостуд“ и посочува оти денес има позиции на пазарот кои се добри, но дека други ја губат вредноста проади примената на вештачката интелигенција во различни ИТ професии, истакнувајќи дека најмногу ги погодува младите.

Американскиот технолошки гигант „Оракл“ одеднаш отпушти неколку десетици илјади луѓе и ги информираше за тоа преку е-пошта, со што ја продолжи долгогодишната практика на ИТ компаниите во САД, чии деловни мотиви не се доволно јасни. Во Србија, ситуацијата во март привлече внимание, кога, според проценките, околу 500 луѓе ги загубија своите работни места во неколку ИТ компании, објави Мондо.рс.

Вештачката интелигенција често се наведува како причина, но Милош Турински од „Инфостуд“ за РТС вели дека сликата не е толку едноставна.

Според него, во „златното доба“ на ИТ индустријата имало вработувања „рачно и со капа“, но на крајот од 2022 година глобалната економска криза имаше големо влијание и врз ИТ секторот, што се одрази и во работењето на компаниите во Србија.

„Некое време ги држеа програмерите на клупата, што го нарекуваат модерно, со надеж дека некако пазарот ќе се опорави и дека овие луѓе навистина ќе имаат работа и нови проекти. Сепак, тоа не се случи. И потоа мораше да се направи оптимизација на работата, оптимизација на персоналот, така што само оној персонал што навистина беше потребен всушност ќе остане во компанијата“, вели Турински.

Потоа, додава тој, дојде влијанието на вештачката интелигенција, кога всушност започна работата за оптимизација и автоматизација на сите тие повторувачки процеси и позиции, што најмногу се одрази на помладите позиции.

„Оптимизација, а не криза“

Иако понудата на работни места во огласите во ИТ секторот опадна во последните години, Турински забележува дека ова не може да се нарече криза, додавајќи дека ИТ е сè уште во првите пет индустрии со најголем број огласи.

„Мора да разбереме дека ова е всушност нормализација на оваа индустрија и дека ова сега е всушност реална ситуација што можеме да ја очекуваме во иднина. Значи, не можеме да го наречеме ова криза, бидејќи, на пример, ако ова се случеше во општиот сегмент, тоа всушност ќе беше кризата што ја доживеавме во претходните години. Сепак, ова е всушност оптимизација, каде што работодавците станале навистина попаметни во врска со тоа кого вработуваат, кого им треба, за кои проекти и кој е профитабилен за нив“, објаснува Турински.

Различни позиции во ИТ секторот - кој се справува добро, а кој не

Во самиот ИТ сектор, ситуацијата е различна со различни професии.

„На пример, луѓето вклучени во развој на софтвер или сајбер безбедност сè уште се доволно барани. Ова се, да речеме, позиции кои навистина недостасуваат на нашиот пазар, а кога на тоа ќе го додадеме и стажот од среден или сениор тип, тоа се луѓе кои се дефицитарни и кои се потребни на нашиот пазар“, вели Турински.

Сепак, постои негативен тренд кога станува збор за повторувачки работни места, како што се тестери за квалитет, поддршка на клиенти, бидејќи овие позиции лесно можат да се автоматизираат и каде што веќе е видливо значително влијание на вештачката интелигенција.

„Товарот падна на рамената на помладите“

Што се однесува до помладите, почетници во бизнисот, Турински вели дека им е многу потешко и дека некако целиот товар всушност паднал на нивните рамена.

„Помладите позиции отсекогаш биле во најмал процент на побарувачка. Но, падот на бројот на огласи вкупно има најголемо влијание врз овие позиции. Значи, ќе видите само околу десет проценти од огласите кои се специјално наменети за оваа категорија. Бидејќи веќе не е толку лесно да се влезе. Ова се повторувачките работи, оперативните работи што ВИ навистина може да ги замени“, истакнува Турински.

„Не е доволно да се знае една технологија“

Дополнително, Турински нагласува дека сега не е доволно, како што беше порано, да се знае една технологија и да се мисли дека со неа може да се влезе во која било компанија и да се направи кариера од неа.

„Сега она што е потребно, а секој мора да го разбере ова, е многу поголема ширина на знаење и познавање не на една технологија, туку на неколку технологии, разбирање на процесите, меките вештини што ви се потребни за самиот бизнис и разбирање на самата компанија и нејзините потреби, проекти“, вели Турински.

Кои се шансите за луѓето без диплома?

Значителен дел од работната сила во ИТ секторот е составена од луѓе кои се преквалификувале, самоуки програмери на пример, или оние кои завршиле курсеви. Целата ИТ индустрија, потсетува Турински, беше одраз на фактот дека дипломата не е неопходна, туку сигурно знаење, резултати и проекти со кои ќе дојдете кај работодавачот.

„Тоа е она што се цени, вашето искуство. Тоа е сè уште случај денес, без оглед на ситуацијата што се случи во целата оваа индустрија. Никој нема да ја погледне вашата диплома само затоа што имате диплома“, истакнува Турински.

„Не можам сега да дадам таков совет“

Во дигиталното општество, сè се менува брзо и нагло, па затоа некои од кариерните патеки и упатствата што беа вообичаени до неодамна повеќе не важат, барем не толку колку што важеа порано.

„И потоа добивме совети од луѓе кои беа навистина на вистинското место во тој момент – земете една технологија и развијте се максимално во неа. Не треба да го давам тој совет сега. Не е дека е неточен, туку не треба да го давам само тој совет. Но, она што е клучно, а што го споменав и пред малку, е дека ширината е многу важна“, вели Турински.

Што е со универзитетското знаење?

Во врска со основните знаења, математика, ИТ, што се стекнуваат на универзитет, Турински вели дека работодавците многу ги ценат, но дека покрај тоа тешко, техничко знаење, тие сè повеќе бараат меки вештини.

„Значи, да се разбере процесот, да се знае како да се работи во тим, да се комуницира, да се знае како да се работи на проекти, да се разбере ширината, што всушност ѝ е потребно на компанијата и зошто работите на нешто. И не само да ви се даде задача што ќе ја работите како програмер, да кодирате или што и да е и тоа ќе биде крајот на вашата работа. Не, тие сега бараат апсолутна разновидност кај програмерите и нешто што е ново на пазарот“, вели Турински.

„Вештачката интелигенција е иднината“

Многу се зборува за вештачката интелигенција која ќе замени многу професии, додека ИТ е секако една од областите каде што вештачката интелигенција се применува најмногу и најефикасно.

„Мора да бидеме свесни дека сè уште се потребни експерти со високо познавање и на алатките за вештачка интелигенција и на развојот на вештачката интелигенција. И тоа дефинитивно ќе биде иднината и некои идни насоки“, вели Турински.

Од друга страна, додава тој, работодавците во одреден момент ќе мора да сфатат колку малку можности има за помладите, бидејќи во одреден момент ќе мора да претворат некого во просечност, кој ќе стане сениор во некоја технологија и некој развој.

„И повторно, кога пазарот ќе се стабилизира, тие ќе мора повторно да ги отворат своите врати за младите луѓе да можат да го пронајдат својот пат и да почнат да ги градат своите кариери“, заклучи Турински, нагласувајќи дека информатичката технологија е сè уште професија на иднината.