Европа се соочува со сериозен енергетски шок поради конфликтот со Иран, кој може да доведе до нарушување на снабдувањето, раст на цените и нов инфлаторен бран, пишува Politico.

Според европските лидери, последиците би можеле да бидат споредливи со кризата за време на пандемијата или почетокот на војната во Украина.

• „Ако војната потрае, ова ќе биде тежок удар за европската економија“ – изјави германскиот канцелар Фридрих Мерц.
  Италијанскиот министер за одбрана Гвидо Крозето предупреди дека конфликтот може да трае „со години“, додека претседателката на Европската централна банка Кристин Лагард оцени дека последиците може да бидат долгорочни и сериозни.

Клучниот проблем е Ормуски теснец, преку кој поминува околу 20 проценти од светската нафта и гас. Неговото затворање веќе предизвикува нарушувања во снабдувањето.

Последиците се чувствуваат во повеќе сектори:

• раст на цените на горивата
• поскапување на храната
• повисоки трошоци за производство и транспорт

Експертите предупредуваат дека за разлика од претходните кризи, оваа ги погодува сите енергенси истовремено – од нафта и гас до дизел и авионско гориво.

Иако ЕУ првично сметаше дека има алтернативни извори, ситуацијата се влошува бидејќи азиските земји агресивно купуваат енергенси и ги пренасочуваат испораките кон своите пазари.

• „Немаме доволно резерви, ниту сигурност“ – предупреди аналитичарката Ана Марија Јалер-Макаревич.

Особено ранлив е транспортниот сектор. Цената на авионското гориво веќе се удвои, а авиокомпаниите најавуваат поскапувања и можни намалувања на летовите. Некои компании веќе размислуваат за приземјување на дел од флотата.

Кризата се прелева и во индустријата:

• растат трошоците за хемиската индустрија
• поскапуваат пластиката и ѓубривата
• производството станува сè поскапо

Европските институции предупредуваат на ризик од стагфлација – комбинација од слаб економски раст и висока инфлација.

• „Ова може да стане најголемата закана за глобалната енергетска безбедност во историјата“ – предупреди Фатих Бирол.

Проценките се дека економскиот раст во Европа може да падне на околу 1 процент, додека инфлацијата би можела повторно да се зголеми, што ќе доведе до повисоки каматни стапки и поскапи кредити.

Дури и ако конфликтот заврши наскоро, закрепнувањето би траело најмалку една година, а колку подолго трае кризата, толку последиците ќе бидат потешки.

Европа, според аналитичарите, има само неколку недели да се подготви за потенцијално долготраен енергетски и економски шок.