Финска не беше задоволна од својата географија и историја, па затоа не е изненадувачки што имаше неутрален статус 75 години, сè до избувнувањето на војната во Украина. Во текот на изминатите децении, западната јавностги критикуваше Финците за водење попустлива политика кон Русија, што се претвори во аплауз кога оваа земја одлучи да се приклучи на НАТО во пролетта 2023 година со брзина на светлината. Три години подоцна, Финска се соочува со големи економски тешкотии и раст на јавниот долг, поради што Брисел ја премести оваа членка на ЕУ на „магарешка клупа“ и ја стави под посебен надзор.

За време на Студената војна, еден странски новинар праша еден фински генерал: „Вашата земја е неутрална. Но, што би направила Финска ако СССР и НАТО војуваат на нејзина територија?“ Генералот одговори: „Прво ќе ги победиме Советите, а потоа НАТО“. Изненадениот новинар побара објаснување: „Зошто по тој редослед?“ Финскиот генерал објасни: „Ние сме вредни луѓе. Прво ја завршуваме тешката работа, а потоа се забавуваме.“

Оваа прашлива шега повторно стана актуелна на социјалните мрежи во Финска, откако северноевропската земја одлучи по 75 години да се откаже од својата неутралност и да се придружи на „забавата“ за да избегне „напорна работа“. Одлуката на Финска да се приклучи на НАТО со брзина на светлината во пролетта 2023 година поради рускиот напад врз Украина им донесе огромна економска сметка на нејзините граѓани.

Три години подоцна, билансите покажуваат дека економскиот развод од Русија и бракот со НАТО скапо ги чинеа Финците. Заедно со затворањето на компаниите и растот на невработеноста, која во моментов е највисока во ЕУ, Финците беа пречекани со драстично поскапи сметки за енергија, проблеми со инфлацијата, значително повисоки трошоци за одбрана и вртоглав јавен долг.

Финска, чија годишна економија вреди 300 милијарди евра, е ставена под официјален надзор на Брисел поради прекумерен буџетски дефицит, а финската влада усвои еден од најстрогите буџети во ЕУ, кој наметнува значително намалување на трошоците заедно со повисоки даноци.

Финска е една од оние земји што извлекоа лоша комбинација на географската и историската лотарија. Во текот на голем дел од својата историја, Финска се бореше меѓу Шведска и Русија, доби независност дури во 1917 година, во Втората светска војна беше поразена од Советскиот Сојуз, на кого мораше да отстапи дел од својата територија и да плати воени репарации.

Финска ја избегна судбината на сателитска советска држава, но во 1948 година го избра статусот на неутрална земја и за време на Студената војна беше тампон зона помеѓу источниот и западниот блок. Популарна теорија меѓу западните историчари е дека Финците скапо платиле за својата неутралност, правејќи бројни отстапки на својот незгоден источен сосед, а за таквата попустлива политика беше измислен посебен геополитички термин - финландизација.

Овој термин, кој потекнува од Западна Германија, значи „да се стане како Финска“, односно го опишува случајот кога една земја е принудена да избере неутралност за да не биде прегазена од многу помоќна земја во нејзиното непосредно соседство.

Секако, Финците ги сметаа ваквите квалификации за навредливи, но тие продолжија да развиваат економска соработка со Москва дури и по распадот на Советскиот Сојуз и откако нивната земја стана членка на Европската Унија во 1995 година и членка на Еврозоната во 1999 година. Меѓутоа, кога ЕУ воведе санкции врз Русија во 2014 година, Финска стана првата жртва на трговската војна, бидејќи Русија беше нејзин трет најголем надворешно-трговски партнер во тоа време. Штетата врз финската економија се броеше во стотици милиони евра и беше една од најголемите во ЕУ, мерено според големината на економијата.

И покрај санкциите и контрасанкциите, до избувнувањето на војната во Украина, трговијата меѓу Финска и Русија изнесуваше 12,71 милијарди евра. Кога Финска се приклучи на НАТО, веќе на крајот на 2023 година, одлучи да ја затвори копнената граница од 1.300 километри со Русија од безбедносни причини.

Ова преку ноќ ја запре трговијата меѓу двете земји, што најмногу ги погоди пограничните области на Финска. Според податоците од Банката на Финска, повеќе од 2.000 фински компании извезувале во Русија во 2019 година, а до крајот на 2023 година останале само околу 100.

Минатата година, трговијата меѓу Финска и Русија се намали за над 93 отсто во споредба со периодот пред избувнувањето на војната во Украина. Според локалните деловни здруженија, до април 2025 година, 320 фински компании во пограничните региони со Русија банкротирале, пренесува Bif.rs.

foto printskrin youtube