Новата директива на Европска Унија за извоз на половни автомобили не предвидува целосна забрана, но воведува значително построги критериуми и дополнителни трошоци за возилата што не се целосно технички исправни. Целта е јасно да се направи разлика меѓу функционалните половни автомобили и оние што, според европските стандарди, се сметаат за отпад.

Според новите правила, извозот на помлади, добро одржувани автомобили стари неколку години не се доведува во прашање. Таквите возила и понатаму ќе можат без проблем да се пласираат на странските пазари. Главниот предизвик се однесува на постарите и поевтини автомобили, кои со години доминираат во увозот во земјите надвор од ЕУ.

Возилата што не се целосно технички исправни ќе мора да добијат посебен сертификат за техничка исправност или да поминат дополнителни поправки за да можат да бидат извезени. Ова значи дека значаен дел од старите автомобили, кои досега релативно лесно се продаваа како половни, ќе станат економски неисплатливи за извоз.

Дополнително, директивата воведува и нова категорија – таканаречени „возила на крајот од животниот век“. Станува збор за сериозно оштетени автомобили, возила погодени од пожар или поплава, како и автомобили со дефекти на клучни системи што не можат да се поправат без губење на нивниот оригинален идентитет. Ваквите возила повеќе нема да смеат да се продаваат како половни, туку задолжително ќе мора да одат на рециклирање.

Статистиките покажуваат дека во увозот на половни автомобили доминираат возила постари од десет, па дури и петнаесет години, вклучително и модели што не ги исполнуваат актуелните еколошки стандарди и веќе се забранети или ограничени во голем дел од земјите на ЕУ. Возилата помлади од пет години сочинуваат мал процент од вкупниот увоз.

Една од клучните новини е задолжителниот сертификат за техничка исправност за одредени категории возила. Иако формално трошокот го сноси продавачот во ЕУ, во практика тој директно ќе се префрли во конечната цена. Неофицијалните проценки укажуваат дека овој сертификат може да чини меѓу 1.500 и 2.000 евра – износ кој често е близок до вредноста на најевтините половни автомобили.

Поради тоа, реално е да се очекува дека значителен дел од постарите и евтини возила во земјите на ЕУ ќе завршуваат на рециклирање, наместо да бидат извезени на странските пазари. Сепак, нема простор за итна паника, бидејќи директивата сè уште не е формално усвоена, а и по нејзиното усвојување се предвидени преодни периоди.

Почетокот на примената на новите правила се очекува за околу две години, додека целосната контрола на извозот на половни автомобили во трети земји би можела да стапи на сила дури кон крајот на деценијата. До тогаш, пазарот ќе има време за прилагодување, но просторот за увоз на најевтините и најстарите половни автомобили од ЕУ ќе биде значително намален.

Еуправозато