Подолгиот животен век и ниската стапка на наталитет веќе со години создаваат дисбаланс меѓу бројот на вработени и пензионери во Европа, што сериозно ги оптоварува пензиските системи. Ново европско истражување покажува дека без реформи, постојните модели тешко ќе бидат одржливи на долг рок.

По тригодишно истражување, проектот „FutuRes“ донесе важни сознанија за можните насоки на реформи. Под водство на италијанскиот универзитет „Бокони“, експерти од повеќе европски земји анализираа како демографските и економските промени влијаат врз пензиските системи.

Истражувањето потврдува дека уште од 80-тите години било јасно дека комбинацијата од ниска наталитет и подолг животен век ќе доведе до проблеми. Денес, во некои земји односот е околу три вработени на еден пензионер, а до 2050 година се очекува да падне на два спрема еден, што го прави системот финансиски ранлив.

Анализирани се четири можни реформи: прогресивен пензиски систем, зголемување на минималните пензии, подигнување на старосната граница за пензионирање и ограничување на придонесите. Заклучокот е дека не постои едно идеално решение.

Експертите препорачуваат системот да се базира на повеќе столбови – покрај државниот, да се зајакне приватното штедење и учеството на работодавачите во пензиски фондови.

Зголемувањето на минималните пензии помага за ранливите категории, но ги зголемува трошоците. Од друга страна, прогресивниот модел ја подобрува одржливоста и ги намалува нееднаквостите – лицата со пониски приходи добиваат релативно повисоки пензии, додека оние со повисоки примања добиваат помал процент од својата плата.

Дополнително, подигнувањето на старосната граница и ограничувањето на придонесите го намалуваат товарот врз системот, но значат и подолг работен век.

Истражувањето покажува дека секоја земја има свои специфични предизвици – од старосна дискриминација, преку миграции и дигитализација, до демографски политики.

Во меѓувреме, започнат е и нов проект кој ќе ја анализира поврзаноста меѓу пензиските системи и распределбата на богатството, особено разликите меѓу граѓаните кои наследуваат имот и оние кои немаат такви можности.