Сметките за електрична енергија во последниве години станаа сè поголем товар за буџетите на домаќинствата. Затоа многу граѓани се обидуваат да заштедат со исклучување на светлата, намалување на употребата на бојлери или одложување на греењето, но експертите предупредуваат дека најголемите заштеди не се постигнуваат преку мали навики, туку преку она што најмногу „јаде“ енергија - лошо изолираните куќи и станови.

Во пракса, ова значи дека домаќинството може да плаќа високи сметки за електрична енергија дури и кога не се загрева „премногу“, бидејќи топлината едноставно излегува низ ѕидовите, покривот, прозорците и бетонските делови од зградата. Во зима, просторот е потешко да се загрее, а во лето куќата се прегрева и клима уредот работи подолго отколку што треба. Сето ова на крајот го плаќаат граѓаните - месец по месец.

Ако куќата губи топлина низ ѕидовите, покривот и прозорците, таа ќе троши повеќе енергија без оглед на цената. Енергетската ефикасност значи токму тоа - да се троши помалку електрична енергија за исто ниво на удобност, односно зградата да ја задржува топлината во зима и да се загрева побавно во лето.

Поголемиот дел од енергијата во домаќинствата се троши за греење и ладење, поради што клучните мерки се: изолација на фасадата и покривот, замена на столаријата, но и посовремени системи како што се топлински пумпи и соларни панели. Државата покрива дел од овие инвестиции преку програми за субвенции, а социјално ранливите граѓани можат да добијат до 90 проценти од трошоците за одредени мерки.

Каква фасада треба да се земе предвид и кои се најчестите грешки

Градежниот претприемач Дарко Којиќ објаснува дека фасадата не е важна само за нејзиниот изглед, туку и за тоа колку добро зградата ја задржува топлината. Според него, во пракса најчесто се користат два система: демит фасада и вентилирана фасада.

Демит фасадата е класична опција што ја прават повеќето граѓани, бидејќи е попристапна и полесно е да се најдат мајстори. Вклучува лепење полистирен или камена волна, дополнително зајакнување со штипки, поставување мрежа и лепак, а потоа и завршен декоративен слој. Цената обично се движи од 20 до 30 евра за квадратен метар.

Вентилираната фасада е поскапо решение, но според Којиќ, таа е и енергетски поефикасна. Во овој систем, помеѓу изолацијата и надворешната облога се остава воздушен слој, што помага да се намали прегревањето на зградата во лето. Цената на вентилираната фасада се движи од 130 до 200 евра за квадратен метар, а ретко се изведува бидејќи бара посложена конструкција и попрофесионални изведувачи.

Којиќ предупредува дека граѓаните често прават грешки што подоцна ги чинат скапо, иако „инвестирале во фасадата“. Најчесто, основата, или долниот дел од куќата, не е изолирана, па студот влегува низ темелите и создава кондензација и влага внатре. Бетонските делови како што се балконите, терасите и надворешните скали се исто така проблем, кои го спроведуваат студот во зградата. Слични последици се јавуваат кога не се прави добра изолација околу прозорците, предизвикувајќи кондензација на стаклото и појава на влага.

Зборувајќи за соларните панели, Којиќ се осврна и на сопственото искуство, бидејќи во моментов гради куќа. Инсталирал соларни панели со капацитет до 10 киловати, што е дозволено за домаќинствата, бидејќи планира греењето и ладењето да ги базира на топлински пумпи. Како што вели, откако ќе се вклучи субвенцијата, од својот буџет издвоил околу 8.500 евра.

Тој објаснува дека најголемите заштеди ги очекува не само преку производство на електрична енергија, туку и преку избегнување на влегување во „црвената зона“, каде што електричната енергија е најскапа. Со други зборови, соларните панели му помагаат на домаќинството да покрие дел од својата потрошувачка, па затоа е полесно да остане во пониски тарифи, што е директно видливо на сметката.

„Кога изолирате куќа, се грижите да покриете сè“

Коиќ вели дека кога гради и реновира, најважно е планирањето и гледањето на долгорочната профитабилност. Како што вели, најголемата грешка е што луѓето често размислуваат само за тоа како да ја завршат работата што е можно поскоро, а не за тоа како куќата ќе функционира во следните 20 или 30 години.

- Луѓето најчесто ме прашуваат за изолација, за влага и мувла. Воопшто не се свесни дека изолацијата е нивниот извор. Тоа значи прво добра изолација, а потоа и внатрешност. Кога изолирате куќа, внимавате да покриете сè. Ниту едно парче бетон не треба да биде видливо од надворешната страна на куќата, па затоа мора да биде затворено. Па, тогаш сте сигурни дека нема шанси да влезе кондензација во вашата куќа. А кондензацијата најчесто се јавува на некои бетонски делови или челик или некои други ладни материјали - јасен е Дарко Којиќ.

Енергетската ефикасност не е обврска или решение кое моментално е достапно за сите, туку е тема која станува сè поважна во време кога трошоците за енергија растат. Експертите истакнуваат дека најголемиот дел од потрошувачката доаѓа од состојбата на самата зграда - изолација, столарија и систем за греење - поради што тука се бараат долгорочни решенија.

За некои домаќинства, ова ќе значи поголеми инвестиции со субвенции, додека за други, приоритет ќе бидат помали интервенции или плански работи во иднина. Информирањето за тоа каде се троши енергијата и кои мерки имаат најголем ефект може да им помогне на граѓаните, кога имаат можност, да донесат одлука што е финансиски оправдана и одржлива.

Фото: Fripick