Европската централна банка (ЕЦБ) имаше две основни краткорочни цели за овогодинешните стрес тестови, пишува во својата анализа американската разузнавачка и аналитичка компанија Стратфор. Од една страна требаше да излезе со тест, кој е доволно тежок, за да биде сигурен, откако тестовите спроведени во 2010 и 2011 година, беа идентификувани од многумина како премногу благи и лишени од правдободобност. Од друга страна тестовите не требаше да доведат до премногу страшни резултати, кои, пак, ќе предизвикаат паника. Европската унија (ЕУ) преминуваше низ фаза на релативен мир на финансиските пазари и ЕЦБ немаше интерес да создаде нов бран несигурност за иднината на банките во Европа. Иако тестовите да си навлекоа познати критики, централната банка ги постигна двете цели. Од 130-те вклучени банки 25 имаа недостиг на капитал, што беше малку сериозна констатација од прогнозираното. Од овие 25 банки 13 треба да се потпора на свеж капитал и да обезбедат 9,5 милијарди евра во наредните девет месеци. Ниту еден од неиздржаните тестови, сепак не се покажа изненадување. Неуспешни банки се во земји како Словенија и Грција, кои беа тешко погодени од финансиската криза. И покрај тоа што акциите на неколку банки силно поевтинија за време на сесијата на 27 октомври - ден по резултатите од тестовите. Тестовите не беа перфектни - тие користеа податоци од декември 2013 година и во најголем дел беа направени од секоја земја-учесничка. Методологијата и сценаријата исто беа критикувани - најекстремното "негативено сценарио", вклучено во тестовите известува за пад на инфлацијата до 1% оваа година, иако нивото веќе беше намалено на околу 0,3 отсто. Одлуката да бидат опфатени само 130 систематски банки, затворајќи ги очите за помалите и веројатно слабите институции, исто така наиде на критики. Генерално, сепак пазарите ги примија тестовите за легитимни, особено во споредба со слабите проверки направени од почетокот на европската криза. Сепак стрес тестовите се само појдовна точка во еден многу подлабок и комплициран процес на создавање на банкарска унија во Европа. Темата по традиција е многу оспорувана на континентот. Со интензивирањето на интеграцијата во Европа неколку политичари предложија да биде создаден банкарски сојуз, којќе го дополни внатрешниот пазар и единствена валута на континентот. Национализмот и повеќенасочни политички интереси сепак го отежнаа прилично овој потфат и идејата беше отфрлена за време на преговорите за Договорот од Мастрихт во 1991 година и уште еднаш, откако беше разгледана повторно при дискусиите на Договорот од Ница во 2000 година. Сепак кризата во еврозоната и стравот од ширење на финансиска нестабилност во земјите кои го делат еврото, пак ги покренаа дебатите за банкарска унија. Истовремено има кризите во земји како Шпанија и Ирска, каде националните влади беа принудени да побараат меѓународна помош за спасување на банкротираните банки, ја натераа Европа да помисли на потребата да го прекине магичниот круг меѓу банките. Претстојните политички дебати Во 2012 година ЕУ објави дека банкарската унија ќе биде изградена во две фази. Во првата ЕЦБ ќе централизира надзор над финансиската стабилност на учеснички банки. Во подоцнежна фаза Брисел ќе воведе "Унифициран исцелувачки механизам" кој ќе одговара за реструктуирање и евентуалното затворање на значајни банки. Првата фаза од банкарската унија беше оспорувана, бидејќи некои земји членки одбија да отстапат на централната банка, целосната власт да надгледува од секоја одделна банка во ЕУ. На крајот беше пронајден компромис и на ЕЦБ и беа обезбедени надзорни овластувања над банките со имот над 30 милијарди евра или 20% од бруто домашниот производ (БДП) на земјата во која развиваат активност. Тоа не беше незначителен компромис. Националните регулатори останаа одговорни за надзор на помали банки како шпанските штедни каси и германските провинциски банки- институции кои по принцип имаат силни врски со локалната политичка власт и отежнати салда. Стрес тестовите беа однапред услови за оваа фаза од спроведување на банкарската унија во пракса. Со наближувањето на имплементацијата во ноември на првата фаза од банкарската унија, Европејците ќе треба да донесат тешки политички одлуки во втората фаза. 26 на ЕУ (без Британија и Шведска). Во мај потпишаа меѓувладин договор за создавање на специјален фонд и централен одбор за донесување на одлуки, кои ќе ги спасуваат банките пред банкрот. Првично фондот ќе се состои од национални поделби, кои постепено ќе се спојат во единствен фонд. Договорот, исто така придава официјален карактер на постапката за "спасување" при идни планови. Членовите на Европскиот парламент изјавија дека Фондот треба да биде поголем, бидејќи може да се покаже како недоволен, за да се справи со нова банкарска криза. Под прашање е и како ќе се финансира. На 21 октомври Европската комисија предложи најголемите банки кои претставуваат околу 85% од вкупните средства, да обезбедат околу 90% од средствата. Противници на оваа идеја се спротивставија, велејќи дека наместо да се поставуваат придонесите како пропорција од ризиците кои секоја банка ги претставува, предлогот го обврзува придонесот со вкупните средства на банката. Европскиот совет ќе треба да го ратификува овој предлог. Нешто поважно, преведувањето на банкарските рати фондот е закажан да започне во јануари 2015 година. Пред тоа да се случи, сепак парламентите на земјите-членки ќе треба да го ратификуваат меѓувладиниот договор потпишан во мај - тешка задача со оглед на се позајкнетите позиции на евроскептичните партии. Освен тоа група германски професори се заканија дека ќе ја оспоруваат банкарската унија пред Германскиот уставен суд. Според оваа група банкарската унија е огромен ризик за германските даночни обврзници и во исто време го остава Берлин без каква и да било надзорна власт. Ова е истата група, која во моментов ја става под прашање програмата за ЕЦБ за директно купување на обврзници. Реалниот проблем: недостаток на лесно достапен кредит И додека стрес тестовите и оценката на квалитетот на средствата нудат јасен поглед на банките во Европа, повеќето европски домаќинства и компании се соочуваат со повеќе непосредни проблеми. На 27 октомври централата банка разгласи дека заемите за приватниот сектор се намалиле за 1,2% на годишна основа во септември, откако сенамалија со 1,5% во август. Податоците покажуваат побавно темпо на намалување, но не даваат сигнал за силно закрепнување на кредитирањето во еврозоната. Информациите освен тоа потврдија дека кредитните институции остануваат особено отежнати во периферијата на еврозоната. Бидејќи банкарскиот кредит е од витално значење за домаќинствата и компаниите, условите за кредитирање се тесно поврзани со економското закрепнување на Европа. Неодамна ЕЦБ одобри пакет мерки, вклучувајќи негативни каматни стапки и евтини кредити за банките. Дури и во случаи кога банките имаат тенденција да даваат кредити, тие претпочитаат да наметнуваат строги услови, кои клиентите тешко можат да ги исполнат. Најновата политика на централната банка предизвика значителни несогласувања внатре во институцијата. Некои членови на Управниот одбор, Најмногу германската Бундесбанк, се претпазливи кога станува збор за мерки кои би финансирале влади и би го слабееле темпото на економски реформи. Германците се загрижени и за законитоста на мерки како квантитативно олеснување и нивното потенцијално влијание врз инфлацијата. Сегашните тензии во централната банка се олицетворение на пошироките дебати, водени во Европа меѓу држави, на чело со Германија, во поддршка на реформи пред стимулирање, и група, предводена од Франција, која е на мислење дека кризите не се најдобро време за спроведување на големи заштеди. Во следните недели и месеци оваа дебата ќе биде клучен во решавањето на иднината на ЕУ. К.К.