Светската економија не е во добра форма. Вестите од САД и Велика Британија се умерено позитивни, но Јапонија доживува проблеми, а растот на Кина е на најниско ниво од 2009 година. Во светот освен тоа има многу непредвидливи опасности, особено што идат од епидемија на Ебола - вирус кој уби илјадници луѓе во Западна Африка и удри по нервите на милијарди други на планетата. Најголемата економска закана во моментов, сепак доаѓа од континентална Европа, пишува Economist. Сега, кога економскиот раст на Германија започна да паѓа, еврозоната е на работ да западне во трета рецесија за шест години. Нејзините лидери ги потрошија двете години на привремено олеснување на конјуктура, обезбедени од ветувањето на претседателот на Европската централна банка (ЕЦБ) Марио Драги да направи "се што е потребно" за да спаси единствената валута. Французите и Италијанците се сокрија од структурните реформи, додека Германците бараа премногу строги мерки за штедење. Цените спаѓаат во осум европски земји. Инфлацијата во еврозоната како целина се лизна до 0,3% и е сосема можно да стане негативна догодина. Еден регион, на кој се паѓа удел од речиси една петтина од светскиот бруто домашен производ (БДП), оди кон стагнација и дефлација. Оптимистите - и во Европа, и пошироко - често го цитираат примерот со Јапонија. Таа падна во дефлација во крајот на 90-тите години на 20-тиот век, со непријатни, но не апокалиптични последици, како за самата неа, така и за светската економија. Еврозоната создава далеку поголеми ризици. За разлика од Јапонија, таа не е изолиран случај: од Кина до САД инфлацијата е алармантно ниска и при тоа се лизга надолу. И, за разлика од Јапонија, која има хомогено, стоички поставено општество, еврозоната не може да помине единствена во години на економска вкочанетост и пад на цените. Во момент кога долгото бреме на некои земји - од Италија до Грција – ќе стане исклучително тешка, инвеститорите ќе се уплашат, популистички политичари ќе добијат позиции и доста наскоро еврото ќе пропадне. Иако многу Европејци, особено Германците беа научени да се плашат од инфлација, дефлацијата сепак може да е опасна. Ако луѓето и компаниите очекуваат цените да се намалуваат, тие престануваат да трошат, и со намалувањето на побарувачката лошите кредити се зголемуваат. Токму тоа се случи за време на Големата депресија со особено тешки последици за Германија во почетокот на 30-тите години на 20-тиот век. Загрижувачки е дека од 46-те земји чии централни банки гонат целна инфлација, 30 не ја постигнале. Намалувањето на цените на одредени стоки е добредојден. Поевтинувањето поконкретно на нафтата ги зголемува реалните приходи на корисниците. Паѓањето на цените и стагнирањето платите сепак се резултат на слабата побарувачка и приближно 45 милиони луѓе кои се без работа во богатите земји. Инвеститорите почнуваат да очекуваат пониска инфлација дури во економии како САД, кои растат со пристојно темпо. Нешто полошо, краткорочните каматни стапки се блиску до нула во многу економии, па централните банки не можат да ги намалат, за да ја поддржат побарувачката. Единствените механизми на располагање се квантитативното олеснување и други форми на печатење на пари. Глобалната закана од ниска инфлација е добра причина за повеќето централни банки да ги задржат монетарната политика за поддршка на бизнисот. Таа, исто така на долгорочен план е поттик за ревизија на инфлациските цели во насока нагоре. Непосредниот проблем сепак е еврозоната. Економијата на континентална Европа има мноштво големи фундаментални слабости - од лошата демографска слика во огромните долгови до здрвен пазар на труд. Таа сепак освен тоа допушти монструозни политички грешки. Франција, Италија и Германија - сите тие го избегнуваат зголемувањето на економскиот раст и структурни реформи. Еврозоната е особено ранлива од дефлација поради настојчивост, со која Германија бара премногу сурови мерки за штедење, и од недостатокот на решителност на ЕЦБ. Дури сега, во услови на контракција на некои економии, Германија се уште е опседната со намалувањето на дефицитот на сите влади, а опозицијата нејзиното против ублажување на монетарната политика значи дека ЕЦБ, за очигледното огорчение на Драги, прави далеку помалку во споредба со други големи централни банки во областа на квантитативно олеснување (иако нејзината одлука од оваа минатата) недела да почне да купува т. нар. обврзници со покриеност). Дури и да имало логика во оваа политика на постепено прифаќање на таков курс, таа веќе е исцрпена во своите основи, пишува уште Economist. Во време кога буџетите се стопуваат и ЕЦБ се мачи да ги убеди луѓето дека може да престане намалувањето на цените, одењето во дефлација изгледа сосема веродостојно. Знаците за стрес почнуваат да се појавуваат како на пазарите, така и на политичката сцена. Каматата на обврзниците во Грција пораснаа нагло, на позадината на зголемувањето на поддршката за левичарската партија СИРИЗА. Франција и Германија разменуваат вербални напади за новиот буџетски предлог на Париз. Ако Европа сака да запре влошувањето на состојбата на економијата, таа треба да го прекине самоуништувачко однесување. Потребно е ЕЦБ да започне да купува државни обврзници. Германскиот канцелар Ангела Меркел треба да им овозможи на Франција и Италија да го забават темпото на буџетските намалувања, а во замена овие земји треба да ги забрзаат структурните реформи. Германија, која има можност да зема кредити при негативни реални каматни стапки, може да троши повеќе за инфраструктура дома. Ова ќе помогне, но нема да е доволно. Ситуацијата е донекаде како во првите години од катастрофата во еврозоната пред Драги да го даде своето ветување да направи "се што е потребно", кога половични решенија само ја одржуваа кризата. Потребно е нешто радикално. Камен на сопнување е дека европското законодавство забранува многу решенија како по учебник, на пример, купување од ЕЦБ на новоемитирани државни обврзници. Најдобар легитимен опција е комбинација од силно зголемување на инфраструктурните трошоци со купување на обврзници од ЕЦБ. Така Европската инвестициска банка (ЕИБ) ќе може да започне во голема мера да се зголеми инвестиции (да речеме, 300 милијарди. Евра) од типот на побрзи меѓународни железничките врски или повеќе интегрирани електрична енергија мрежи, како собира парите преку издавање на обврзници, кои пак ЕЦБ ќе може да купува на секундарниот пазар. Друга можност би било редефинирање на правилата на ЕУ во областа на дефицитот, за да бидат исклучени од сметката инвестиционите трошоци, што ќе им овозможи на владите да имаат поголем дефицит, сепак со поддршка од ЕЦБ. Зад сето ова стои проблемот со политичката волја. Меркел и Германците изгледаат подготвени да преземат акција, дури кога единствена валута е на работ на катастрофата. Во цела Европа луѓето страдаат - во Италија и Шпанија младинската невработеност надминува 40%. Гласачите го излеаја својот гнев против естаблишментот на изборите за Европскиот парламент претходно ова лето и добија многу слаба промена. Едно ново слегување во бездна ќе го подложи на тест нивното трпение. А кога дефлацијата ќе загриза дадена економија, многу тешко ја пушта. Европските лидери веќе немаат време да се одложуваат. K.K.