Европскиот парламент денес ќе гласа за предлогот за продолжување на трговските поволности за земјите од Западен Балкан до 2030 година.

Оваа иницијатива, која предвидува измени на постојната регулатива на ЕУ, има за цел да овозможи понатамошна трговска интеграција на регионот со Европската унија.

Продолжување на важечката уредба

Уредбата која моментално се применува важи до 31 декември 2025 година и овозможува слободен влез на одредени земјоделски производи од Западен Балкан на пазарот на ЕУ, како и пристап до глобалната тарифна квота за вино.

Според новиот предлог, рамката ќе се продолжи за уште пет години, а како што изјави известувачот Кристијан Ван Дајк, тоа ќе ја засили посветеноста на ЕУ за трговска интеграција на регионот.

Трговските односи меѓу ЕУ и Западен Балкан

Трговијата меѓу ЕУ и Западниот Балкан има клучна улога во политичкото и економското приближување на регионот кон Унијата.

Регионoт ги опфаќа Албанија, Босна и Херцеговина, Македонија, Црна Гора, Србија и Косово, а ЕУ е нивниот најважен трговски партнер, со удел од околу 62% во вкупната размена на стоки.

Иако трговијата со Западниот Балкан претставува само 1,7% од вкупната трговија на ЕУ, таа има стратешко значење за стабилноста и економскиот развој на двата региона.

Според податоците на Европската комисија, вкупната трговија меѓу ЕУ и Западниот Балкан минатата година изнесувала 83,6 милијарди евра, што е раст од 29% во однос на претходната година.

Најважни производи што ЕУ ги увезува од регионот се машини, метали, минерални производи и хемикалии, додека ЕУ извезува слични производи, како и транспортна опрема.

Клуч за економска интеграција

Трговските односи се засновани на Процесот на стабилизација и асоцијација (ПСП), започнат на почетокот на 2000-тите години.

Овој процес е политички и правен механизам за постепена економска интеграција на земјите од Западен Балкан во Унијата.

Преку него, секоја од земјите потпиша Спогодба за стабилизација и асоцијација (ССА), со која се воспоставува зона на слободна трговија и усогласување со европското законодавство.

Во ноември 2023 година, Европската комисија го усвои Планот за раст на Западен Балкан, со цел земјите од регионот да ги почувствуваат придобивките од единствениот пазар на ЕУ уште пред формалното членство.

Овој план вклучува и потпишување на договори за оценка на усогласеност (ACAA), кои ќе овозможат полесен пристап на производителите од регионот до пазарот на ЕУ.

Нови трговски можности за регионот

Од 2025 година, земјите од Западен Балкан ќе ги применуваат ревидираните правила на Паневро-медитеранската конвенција за потекло на стоките, кои ја поедноставуваат трговијата со ЕУ и со другите медитерански партнери.

Ова се очекува да го олесни протокот на стоки, да ги намали административните бариери и да овозможи подобар пристап до европските и глобалните пазари.