Европската унија го претстави својот план за итно рационализирање на гасот - бидејќи се плаши дека еден ден Русија може драстично да го намали протокот на природен гас до континентот.

Планот „Заштедете гас за безбедна зима“, објавен денеска, поставува цел за 27-те земји-членки да ја намалат побарувачката на гас за 15 отсто меѓу август и март следната година. Тоа намалување се заснова на просечната потрошувачка на гас на земјите во текот на истите месеци во текот на претходните пет години.

Планот е фокусиран на намалување на побарувачката од страна на бизнисите и во јавните згради, наместо на приватните домови. Меѓу предложените мерки, Комисијата на ЕУ ја охрабрува индустријата да се префрли на алтернативни извори на енергија - вклучително и јаглен каде што е потребно - и да воведе аукциски системи кои ги компензираат компаниите за намалување на нивната потрошувачка на гас.

Комисијата, исто така, се надева дека ќе донесе нов закон што ќе и даде овластување да ги принуди државите да ја намалат побарувачката за гас „кога постои значителен ризик од сериозен недостиг или исклучително висока побарувачка на гас“, се вели во соопштението за печатот, објвува „Си-Ен-Ен“.

До септември, земјите ќе треба да ги ажурираат своите национални планови за намалување на гасот за да покажат како ќе ја исполнат новата цел.

Мерките доаѓаат само еден ден пред властите да добијат одговор од Гаспром, руската државна компанија за гас, која може да одбие повторно да започне со испорака преку гасоводот Северен тек 1. 

Северен тек 1 беше затворен во изминатите 10 дена поради рутинско одржување.

Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен изјави дека целосното исклучување на рускиот гас е „веројатно сценарио“.

- Русија не уценува. Русија ја користи енергијата како оружје  рече таа на прес-конференцијата на која го објави новиот план.

Гасоводот е витална артерија што ги поврзува огромните руски резерви на гас со континентот преку Германија. Таа испорачува 55 милијарди кубни метри гас годишно, или речиси 40 отсто од вкупниот увоз на гасоводот на блокот од Русија.

Минатиот месец Гаспром го намали протокот низ гасоводот за 60%, обвинувајќи ја одлуката на Западот да ги задржи виталните турбини поради санкциите против Русија поради нејзината инвазија на Украина.

Оттогаш, на тие турбини им беше дозволено да патуваат во Германија од Канада, каде што се поправаа, со ослободување од санкции, соопшти канадската влада минатата недела.

Но, Русија сепак може да одлучи да ги држи славините исклучени. Земјата веќе престана да испорачува гас за неколку европски земји и енергетски компании, бидејќи тие ги одбија барањата на Русија да го плати гасот во рубљи - потег што би ги нарушил европските санкции.

Во вторникот, рускиот претседател Владимир Путин за време на посетата на Иран рече дека Гаспром ќе ги „исполни сите свои обврски“ во снабдувањето со гас во Европа, но предупреди дека испораките би можеле да се намалат за 20 отсто следната недела, доколку не ја добие турбината. 

Според Интерконтиненталната берза, тековната неизвесност околу испораките на гас во Европа ги поттикна референтните цени на гасот за околу 85 отсто од инвазијата кон крајот на февруари.

Во средата, цените се зголемија за 5 отсто до 161 евра (165 долари) за мегават час како што се приближуваше крајниот рок за повторно отворање на гасоводот.

Германија би била особено ранлива на намалените испораки на гас. Најголемата економија во регионот долго време се потпира на рускиот гас за напојување на своите домови и тешката индустрија.

Во јуни, земјата ја активираше втората од својата трифазна итна програма за рационализирање на гас неколку дена откако Русија го намали протокот низ гасоводот Северен тек 1. Иако успеа да го намали уделот на Русија во нејзиниот увоз од 55 отсто на 35 проценти од почетокот на војната, драматичното намалување може сериозно да ја ограничи нејзината способност да ги пополни резервите на гас пред зимата, како и да ја доведе земјата во рецесија. 

Роберт Хабек, германскиот министер за економија, претходно овој месец рече дека земјата мора да се „подготви за најлошото“ во четврток.

Нивото на складирање на гас низ Европската унија моментално е близу 65 отсто, според Гас Инфраструктура Европа.

Тоа е многу повеќе од истиот период минатата година, но останува далеку од целта од 80 отсто што блокот ја постави за нејзините земји-членки да ја постигнат до ноември, изјави за Си-Ен-Ен Бизнис Хенинг Глојстајн, директор за енергија, клима и ресурси во Групацијата Евроазија.

- Ако Северен тек 1 остане исклучен или само делумно се врати по одржувањето, ќе биде тешко за Германија и за цела ЕУ да ја постигнат таа цел, па оттука и можноста за дополнителни политички мерки за намалување на употребата на гас - рече Глојштајн.

Блокот се бори да обезбеди алтернативни снабдувања со гас за да избегне потенцијално катастрофален недостиг оваа зима. Но, кризата може да дојде порано од очекуваното во зависност од следниот потег на Русија. 

Во оваа насока, и претседателката на Европската комисија „твитна“ дека неопходно е да се штеди гасот, односно да земјите да направат се да ја намалат потрошувачката за 15 проценти. 

EU countries should do their best now to save 15% of annual gas consumption.

We are providing guidance to do that, in a smart way.

Right now the goal is aspirational.

In case of a European alert, the 15% are binding.

The quicker we act, the more we save, the safer we are. pic.twitter.com/4ONV83T6Kh

— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) July 20, 2022