Јазот помеѓу политичките амбиции и реалните реформи останува преголем.

Минатиот октомври, францускиот претседател Емануел Макрон стоеше во Копенхаген заедно со претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, полскиот премиер Доналд Туск, данската премиерка Мете Фредериксен и лидерите на 28 од најголемите европски компании. Тие се собраа на Самитот за конкурентност во Копенхаген, чија цел беше едноставна: да разговараат за тоа како Европа може да остане конкурентна во сè понемилосрдната глобална економија.

Сумирајќи го предизвикот, Макрон го постави добро: „Точно знаеме што треба да направиме. Тоа е јасно наведено во извештајот на Лета, извештајот на Драги и така натаму. Сега прашањето е како да се спроведе… Тоа е прашање на денови и недели. Сакам да го нагласам ова бидејќи за мене крајот на оваа година е апсурдно критичен за спроведувањето на оваа агенда.“

Макрон беше во право, а неговата забелешка е подеднакво точна и денес. Европа знае што треба да се направи. Една година пред самитот, поранешниот претседател на Европската централна банка, Марио Драги, исто така, издаде остро предупредување за европската конкурентност. Меѓу многуте значајни наоди во неговиот извештај беше дека Европа се соочува со годишен инвестициски јаз од околу 800 милијарди евра (928 милијарди долари).

Притисокот расте незапирливо.

Оттогаш, притисокот врз Европа само се засили. Американскиот протекционизам расте. Кинеската конкуренција се интензивира. Безбедносните закани се приближуваат кон секојдневниот живот на Европејците. Во исто време, Европа продолжува да биде оптоварена со бавни процеси на одобрување, фрагментирана регулатива и пречки во рамките на сопствениот единствен пазар.

Европа не може да си дозволи повеќе да одложува. Добрата вест е дека европските компании се подготвени да го преземат својот дел од одговорноста и да бидат дел од решението. Ова беше идејата зад Копенхашката обврска презентирана на Самитот за конкурентност во Копенхаген. Дваесет и осумте компании зад декларацијата се обврзаа да ги зголемат своите инвестиции во Европа за просечно 50 проценти до 2030 година, под услов европските креатори на политики да ги спроведат реформите потребни за зајакнување на конкурентноста и безбедноста.

Глобалните компании како што се „Ербас“, „Сименс“, „САП“, „Талес“, „Сааб“ и „Ново Нордиск“ се подготвени да инвестираат повеќе во иднината на Европа. Но, инвестициите можат да дадат резултати само ако се вкоренат во плодна почва. Капиталот нема автоматски да ја зајакне Европа само затоа што постои. Без соодветни услови, Европа ризикува да пропушти историска можност. На европските компании им се потребни поедноставни правила, побрзо лиценцирање, прифатлива енергија, посилна инфраструктура и целосно функционален единствен пазар.

Затоа, Копенхагенската обврска содржи не само инвестициски обврски, туку и конкретен план за препорачани политички реформи за зајакнување на европската конкурентност. Многу од овие предлози го повторија извештајот на Драги, кој ги повика европските лидери да ја поедностават регулативата, да ги намалат административните оптоварувања, да поттикнат иновации и да ја зајакнат способноста на Европа да работи преку границите.

Но, европскиот напредок од самитот во Копенхаген е разочарувачки. Новиот индикатор за конкурентност покажува дека само четири од 35 клучни иницијативи се формално усвоени. Во меѓувреме, 21 иницијатива остануваат заглавени во раните фази на развој, каде што сè уште не можат да ги намалат регулаторните оптоварувања, да ги намалат трошоците за усогласување или да привлечат нови инвестиции.

Јазот помеѓу политичките амбиции и реалните реформи е сè уште преголем. Дури и таму каде што е постигнат напредок, предизвиците остануваат. Три од четирите усвоени иницијативи се насочени кон поедноставување, но новите и недоследни барања продолжуваат да ги поништуваат голем дел од придобивките за компаниите.

Слабоста е имплементацијата.

Европа не страда од недостаток на извештаи или стратегии. Таа страда од слаба имплементација. Најважната задача е јасна: Европа конечно мора да го комплетира и зајакне својот единствен пазар. Апсурдно е што европските компании продолжуваат да се соочуваат со национални бариери, фрагментирана имплементација и различни административни барања во рамките на најголемиот трговски блок во светот. Во време кога надворешните притисоци растат од сите страни, Европа треба да престане да дозволува нејзините раце да бидат врзани од внатрешната фрагментација и националните лични интереси.

Во денешниот свет има многу работи што Европа не може да ги контролира - од војни и геополитичка нестабилност до глобални трговски тензии. Но, Европа може да одлучи дали сака компаниите да губат време навигирајќи низ 27 различни системи, наместо да иновираат и да ги шират инвестициите низ целиот континент.

Компаниите сè уште се подготвени да придонесат. Неодамнешните податоци од Данскиот индустриски бизнис панел покажуваат јасна промена во расположението, при што данските компании сè повеќе ја гледаат Европа како безбедно засолниште во нестабилниот свет. Данските инвестиции во Соединетите Американски Држави се зголемија за 170 проценти од 2019 година, додека инвестициите во земјите од Европската Унија во голема мера стагнираа. Сепак, компаниите сега сигнализираат поголема подготвеност да го зголемат својот економски ангажман во Европа.

Оваа промена е важна. Покажува дека компаниите сакаат да инвестираат поблиску до дома кога условите се стабилни и предвидливи и потврдува дека Европа има единствена можност да привлече инвестиции кои инаку би завршиле на друго место. Европа треба да ги пречека со отворени раце.

Бизнисите се подготвени да помогнат во изградбата на посилна Европа што може да издржи надворешни притисоци и да обезбеди иден просперитет. Но, европските лидери мора да ја усогласат оваа посветеност со политичка храброст и брзина. Веќе знаеме што треба да се направи.