Деновиве се остваруваат најлошите кошмари, земјите од Европската унија почнаа да крадат гас од посиромашните земји во светот поради недостиг. Дефицитот на гас ја погоди не само Европа, туку и други земјите. Ниту најголемите добавувачи не ги исполнуваат потпишаните договори за испорака на гас до клиентите.

Земјите во развој, како Бразил и Индија, не можат да ја платат сегашната енормно висока цена на гасот, која изнесува околу 1.500 долари за 1.000 кубни метри, како земјите од развиениот Запад и поради оваа причина мора да ги намалат количините што ги увезуваат. Пакистан неодамна се обиде да купи 140.000 кубни метри за испорака од јули до септември, но ниту еден од продавачите не одговорил на понудата.

Ова го посочува Иван Пајовиќ во своите анализи напишани за „Правда.рс“. Тој посочува оти од почетокот на годината до средината на јуни увозот на европски гас се зголеми за 49 отсто.

-  Во истиот период увозот во Кина, Пакистан и Индија е намален за 15 до 21 отсто. Очигледно е дека посиромашните земји ќе мора да штедат. Во Бангладеш веќе започнаа ограничувањата на електричната енергија. Индија итно се префрла на јаглен и самопроизведен гас. Дел од испораките на гас наменети за неразвиените земји се враќаа во Европа. Пакистан и Бангладеш останаа без снабдување, иако овие земји имаа долгорочни договори за снабдување. Едноставно им било кажано дека нема да се исполнат договорите. Поповолно било добавувачите да плаќаат пенали за неисполнување на договорот, бидејќи цената во Европа е многу повисока. Земјите кои се излажани на овој начин немаат друг избор освен да купуваат гас по сегашните, огромни цени на берзата. Доколку зимата има голем колапс на гас во Европа, Брисел веројатно законски ќе бара од европските компании-трговци и транспортери да ги насочат сите количества гас исклучиво во Европа – пишува Пајовиќ.

Тој се осврна и на причините за растот на цените на гасот и издвои пет главни потикнувачи.

-  Прво, поради растот на побарувачката во целиот свет. Во Кина побарувачката расте годишно во двоцифрен процент. Второ, затоа што нуклеарните централи и електрани на јаглен беа затворени во Европа, што доведе до дополнително зголемување на побарувачката за гас. Трето, од 1980-тите, сопственото производство на гас во Европа се намалува. Четврто, растот на снабдувањето со гас на пазарот почна да забавува. Лоша услуга направи „зелената агенда“, која ги притисна нафтените и гасните компании да бидат заменети со оние кои произведуваат алтернативни, т.н. зелена енергија. Преовладува мислењето дека инвестициите во нафтени и гасни постројки се неисплатливи и дека е подобро да се инвестира во обновливи извори на енергија. Петто, Европа почна да добива се помалку гас од Русија. Пролетта оваа година пет европски земји одбија да купат руски гас по нова шема која подразбира плаќање во рубљи, а летово беше намалено снабдувањето преку гасоводи. На територијата на Украина работи само една гасна компресорска станица. Транзитот на гасоводот „Јамал-Европа“ преку Полска кон Германија беше затворен поради санкциите на Полска и реакцијата на Русија. Дополнително, испораката на гас во Германија преку гасоводот „Северен тек 1“ беше намалена за 60 отсто бидејќи Канада поради санкциите не ги врати турбините на бензинските пумпи испратени во таа земја на ремонт. Во Германија живеат во страв овој гасовод воопшто да не биде во функција до есен по ремонтните работи кои почнаа на 11 јули – наведува Пајовиќ.

Тој исто така потсетува дека претходно на европскиот пазар се применуваа принципите на долгорочни договори за снабдување со гас со цена поврзана со вредноста на нафтата, што овозможуваше релативно евтина набавка. Но, со одлуката на Европа да се префрли на цени кои се формираат на самото место, каде што има континуирано флуктуација на цените, бидејќи се очекувало дека секогаш ќе има вишок на снабдување со гас и конкуренција меѓу продавачите на самото место, па и цените да бидат ниски.

-  Меѓутоа, се случи спротивното: сега клиентите меѓусебно се натпреваруваат некако да го купат овој енергетски производ, што предизвикува поскапување – завршува Пајовиќ.

Извор и Фото: Правда.рс