Европската Унија воведува два нови системи за контрола на границите – EES (Entry/Exit System) и ETIAS (European Travel Information and Authorization System), кои ќе го променат начинот на патување за граѓаните од земјите надвор од ЕУ.

Системот EES започна со работа на 12 октомври 2025 година, додека ETIAS се очекува да стапи во сила во последниот квартал од 2026 година, а точниот датум ќе го потврди Европската Унија во текот на годината.

Целта на двата системи е да се модернизираат и дигитализираат граничните контроли, да се подобри безбедноста и да се намали времето на чекање на границите.

Како функционира ETIAS?

Со воведувањето на ETIAS, граѓаните од земјите на кои не им е потребна виза за влез во ЕУ ќе мора пред патувањето да поднесат онлајн барање за одобрување за патување.

Процедурата ќе се врши преку официјалната веб-страница или мобилна апликација на ETIAS и ќе вклучува:

пополнување дигитален формулар со лични податоци и податоци од пасошот;

внесување информации за патувањето;

плаќање еднократна такса од 20 евра.

Во повеќето случаи, одобрувањето ќе се издава за неколку минути. Дозволата ќе биде електронски поврзана со пасошот и ќе важи три години или до истекот на пасошот.

Важно е патниците да имаат ETIAS одобрување пред да се качат во авион или друг превоз, бидејќи превозниците ќе проверуваат дали дозволата е валидна.

Што е EES?

За разлика од ETIAS, EES не бара претходна регистрација. Системот се применува директно на границата.

При влез во ЕУ:

ќе се евидентираат податоците од пасошот;

ќе се земе фотографија на лицето и отпечатоци од прсти;

ќе се регистрираат датумите и местата на влез и излез.

Системот постепено се воведува на граничните премини и треба целосно да биде применет до 10 април 2026 година.

Флексибилност поради летните гужви

Поради очекуваните големи гужви на границите во летната сезона, Европската комисија им овозможува на земјите членки флексибилност при воведувањето на системот.

Според портпаролот на Европската комисија, Маркус Ламбер, постепеното воведување на EES може да се продолжи до септември, доколку тоа биде потребно.

Со овие системи, ЕУ сака да обезбеди поголема безбедност, подобра контрола на краткорочните патувања и побрзо поминување на границите.