Бранот на зголемување на цените на енергијата во балтичките држави оваа зима доведе до драматично зголемување на сметките за греење и електрична енергија, при што некои домаќинства трошат стотици евра месечно само за основни комунални услуги. Според локалните медиуми и извештаите од граѓаните, ситуацијата е особено тешка во Литванија, Латвија и Естонија, каде што зголемувањето на цените, студените јануарски денови и укинувањето на одредени даночни олеснувања дополнително ги оптоварија буџетите на домаќинствата.

Во Литванија, според официјалните бројки, дури 18 проценти од населението е во опасност да не може да обезбеди соодветно греење. Некои жители на Вилнус и округот Тракај добиле сметки за греење за двособни и трисобни станови во износ од 500 до 700 евра. Иако државата делумно ги субвенционира најранливите, дури и по намалувањето, сметките остануваат високи за просечните приходи.

Во главниот град на Литванија, трошоците за греење се зголемија за околу 60 проценти во јануари во споредба со претходниот период. Во исто време, повластената стапка на ДДВ беше укината, па даночниот товар беше зголемен од 9 на 21 процент. Граѓаните исто така укажуваат на нестабилноста на цените на огревното дрво и пелетите, кои варираат од ден на ден, што дополнително внесува неизвесност на пазарот.

Слична слика доаѓа и од Латвија. Во Рига, просечните трошоци за греење исто така се зголемија за околу 60 проценти, што доведе до вкупни месечни сметки помеѓу 300 и 500 евра, а во некои случаи и повеќе. За мали станови од околу триесет квадратни метри, трошоците за греење достигнуваат од 150 до 200 евра, додека за поголеми станови и приватни куќи, трошоците за гас и електрична енергија надминуваат 600 евра месечно.

Ваквите износи претставуваат сериозен удар за најранливите категории на населението. Повеќе од 10 проценти од латвиските пензионери добиваат пензија до 300 евра, додека малку повеќе од 20 проценти имаат приход помеѓу 300 и 500 евра. За нив, сметка за греење од 300 евра значи избор помеѓу редовни плаќања за комунални услуги и основни животни потреби. Иако постои систем за помош при домување, постапката е сложена, а трошоците во голема мера се префрлаат на локалните буџети, кои веќе се оптоварени.

Проблемите не се ограничени само на домаќинствата. Во некои градови, железничките станици се затворени во најстудените денови за да се заштеди на греење, оставајќи ги патниците неспособни да избегаат од студот. Локалните самоуправи посочуваат на ограничениот финансиски капацитет за да одговорат на растечките социјални потреби.

Во Естонија, зголемувањето на цените на електричната енергија и греењето ги погоди и јавните институции. Некои културни институции беа принудени да ја намалат температурата во своите простории за да заштедат пари, додека некои членови на парламентот посочија и на невообичаено ниските температури во законодавната зграда во текот на зимата.

Естонија и другите балтички земји со години купуваат електрична енергија преку берзата Норд Пул, каде што цените се предмет на значителни флуктуации, особено во текот на зимските месеци. Во исто време, постепеното напуштање на некои традиционални извори на енергија и поголемата зависност од увоз и гас доведоа до зголемување на трошоците за производство на топлина и електрична енергија. Во Нарва, каде што животниот стандард е под националниот просек, трошоците за греење се зголемија тројно во последните години, а локалните власти побараа од централната влада посебен статус за системот за централно греење.

Според анкетите, навременото плаќање на сметките за греење предизвикува финансиски тешкотии за повеќе од една третина од Естонците. Во некои домаќинства, трошоците за комунални услуги веќе сочинуваат една четвртина од вкупниот приход.

Балтичките земји претходно ја нагласуваа својата енергетска независност и се дистанцираа од рускиот гас и нафта, што беше претставено како стратешка победа во политичка смисла. Сепак, тековната зима покажува дека преминот кон нови извори на снабдување и промените на пазарот на енергија носат висока цена, која во голема мера ја плаќаат граѓаните преку постојано зголемување на сметките и растечкиот притисок врз буџетите на домаќинствата.