Економистот Richard Bookstaber, кој важи за еден од аналитичарите што навреме предупредуваа на глобалната финансиска криза во 2008 година, сега укажува на нови ризици кои би можеле да предизвикаат следен голем потрес на светските пазари.

Според него, денешниот финансиски систем станува сè покрехок поради комбинација на неколку меѓусебно поврзани фактори.

Опасна концентрација на берзите

Еден од клучните ризици е растечката концентрација на вредноста на берзите, особено во технолошкиот сектор.

Големите технолошки компании вложуваат огромни средства во развој на вештачка интелигенција. Само четири компании — Amazon, Alphabet, Microsoft и Meta Platforms — планираат во 2026 година да потрошат околу 600 милијарди долари за проекти поврзани со вештачка интелигенција.

Во исто време, поединечни акции имаат сè поголемо влијание врз целокупниот пазар. На пример, компанијата Nvidia учествува со околу 7 проценти во индексот S&P 500, што значи дека сериозен пад на вредноста на една компанија би можел значително да го потресе целиот пазар.

Букстабер предупредува дека ваквата концентрација ја зголемува ранливоста на системот, бидејќи шоковите потешко се апсорбираат.

Геополитички тензии и инфраструктурата за AI

Друг ризик е поврзан со физичката инфраструктура потребна за развој на вештачката интелигенција.

Дата центрите кои ги напојуваат AI системите трошат огромни количини електрична енергија, додека побарувачката за напредни чипови расте побрзо отколку што индустријата може да ги произведе.

Истовремено, двата клучни ресурси — енергијата и чиповите — се тесно поврзани со глобалните геополитички тензии. На пример, растот на цените на енергијата, кој може да биде предизвикан од конфликти на Блискиот Исток, ги зголемува трошоците на технолошките компании кои веќе инвестираат милијарди во AI инфраструктура.

Уште поголем ризик претставува зависноста на светската индустрија за чипови од Taiwan. Потенцијален конфликт околу тој регион би можел сериозно да го наруши глобалниот синџир на снабдување со полупроводници.

Систем кој може брзо да се урне

Според Букстабер, најголемиот проблем не е само еден поединечен ризик, туку начинот на кој сите овие фактори се меѓусебно поврзани.

– Финансискиот систем не пропаѓа затоа што една работа ќе тргне наопаку, туку затоа што различни шокови се шират низ истата структура и меѓусебно се засилуваат – предупредува тој.

Во таква средина, кога проблемот еднаш ќе се појави, може да се прошири низ пазарите многу побрзо отколку што регулаторите или владите можат да реагираат.

Затоа сè поголем број аналитичари, меѓу кои и Букстабер, сметаат дека следната глобална финансиска криза, доколку се случи, би можела да биде уште покомплексна и потенцијално поопасна од кризата во Global Financial Crisis.

Бонитет