Фабриките кои со децении беа столб на европската автомобилска индустрија сега се соочуваат со постојани бранови отпуштања и неизвесна иднина. Иако јавноста најчесто зборува за проблемите на производителите на автомобили, најтешко погодени се всушност добавувачите на автоделови , каде што се одвива вистинската драма.

За само две години, овој сектор изгуби повеќе од 100.000 работни места, а негативниот тренд, според проценките, продолжува. Како што пишува „Фајненшл тајмс“, европските добавувачи најавија 50.000 отпуштања во 2025 година, откако во 2024 година веќе беа изгубени 54.000 работни места. Генералниот секретар на CLEPA, Бенџамин Кригер, ја опишува оваа ситуација како „без преседан“.

Загрижувачки е и фактот дека бројот на најавени отпуштања во последните две години е поголем отколку за време на пандемијата во 2020 и 2021 година, кога беа регистрирани вкупно околу 53.700 отпуштања поради пад на побарувачката. Иако пазарот на автомобили делумно се опорави, продажбата на возила никогаш не се врати на нивоата пред пандемијата.

Дополнителен проблем за европските добавувачи е преминот кон електрични возила . Токму во овој сегмент, кој треба да бележи раст во иднина, европските компании имаат ограничен удел, додека кинеските производители сè поагресивно го освојуваат европскиот пазар нудејќи технички напредни, но значително поевтини возила.

Кризата ги погодува и најголемите играчи во индустријата. „Бош“, најголемиот светски снабдувач на автоделови, најави отпуштање на 13.000 работни места до 2030 година, откако призна годишна загуба од 2,5 милијарди евра. Слични мерки спроведуваат и „Валео“, „Форвија“ и „Шефлер“, додека „Континентал“ веќе го одвои својот сектор за автоделови во посебна компанија.

Среднорочните прогнози исто така не инспирираат оптимизам. Генералниот директор на германската компанија „Мале“, Арнд Франц, проценува дека е неизвесно дали индустријата веќе го достигнала дното или проблемите ќе се продлабочат во текот на 2026 година. Неговата компанија најави намалување на околу 1.000 работни места, претежно во Европа и Северна Америка, наведувајќи ги како една од причините американските царини кои ја забавија побарувачката.

Според Франц, притисоците врз секторот ќе доведат до бран на консолидација во следните две до три години, заедно со затворање на фабрики и прилагодувања на производствениот капацитет.

Уште построги проценки доаѓаат од компанијата Валео, чиј директор Кристоф Периат предупреди дека индустријата е во „дарвинистичка фаза“, во која ќе преживеат само најсилните. Без посилна заштита од Брисел, вели тој, Европа би можела да изгуби уште десетици илјади работни места поради кинеската конкуренција.

Иако транзицијата кон електрични возила во Европа се одвива побавно од очекуваното, планираното постепено укинување на бензинските и дизел моторите дополнително го зголемува притисокот врз добавувачите кои со децении го граделе својот бизнис на мотори со внатрешно согорување. Во овој контекст, Европската комисија разгледува воведување на принципот „Произведено во Европа“, кој би пропишал дека значителен дел од автоделовите мора да се произведуваат во рамките на ЕУ. Добавувачите бараат праг од околу 75 проценти, додека производителите на автомобили предупредуваат дека ваквите правила би можеле да ги зголемат трошоците и да ја загрозат нивната конкурентност.