Донев: Потребна е проценка пред евентуален откуп на Лукоил-Нефтохим

Вицепремиерот и министер за финансии Галаб Донев изјави дека државата мора да направи проценка пред да продолжи со евентуалниот откуп на рафинеријата Лукоил-Нефтохим.

На прашањето на БГНЕС како би се финансирал евентуалниот откуп на рафинеријата, министерот Донев одговори: „Мора да се направи проценка, да се види каква е вредноста и какви се придобивките што државата би ги имала од овој имот, дали може да го управува?“

Според него, ова прашање не е на дневен ред.

Претходно, специјалниот менаџер на рафинеријата, Румен Спецов, изјави дека Бугарија има историска шанса да ја откупи рафинеријата назад. Според него, пазарната цена за сите средства варира помеѓу 20 и 30 милијарди долари.

Приказната околу Лукоил Нефтохим во последните години се развиваше под силен меѓународен и домашен политички притисок поврзан со санкциите на САД против руската компанија Лукоил и нивните последици за нејзините средства во Бугарија.

Во 2022 година, САД ја вклучија руската енергетска група Лукоил во режим на засилена контрола на санкциите во врска со војната во Украина и ограничувањето на рускиот енергетски сектор. Санкциите влијаат на финансиските операции, пристапот до доларски систем и трансакциите со компании поврзани со групацијата. Во следните години, тие постепено се проширија и заострија, ставајќи го во опасност нормалното функционирање на подружниците во Европа.

Во Бугарија, тензијата достигна врв кон крајот на 2025 година, кога Канцеларијата за контрола на странски средства (OFAC) на Министерството за финансии на САД воведе режим на санкции што влијаеше врз бугарските компании на Лукоил, вклучувајќи ја рафинеријата Бургас, Лукоил Бугарија и поврзаните логистички структури.

Во истиот период, Вашингтон издаде отстапување – привремен исклучок од санкциите, дозволувајќи им на компаниите да продолжат нормално да работат до крајот на април 2026 година. Мерката има за цел да се избегне блокирање на пазарот на горива и финансиските текови во Бугарија, а во исто време да се даде време за административно и сопственичко реструктуирање.

Паралелно, бугарската држава го воведе институтот „специјален комерцијален менаџер“ како алатка за контрола на стратешките средства што потпаѓаат под ризик од санкции. На крајот на 2025 година, директорот на Националната агенција за приходи, Румен Спецов, беше назначен за специјален менаџер на средствата на Лукоил во Бугарија, на кого му беше дадено овластување да ги претставува и управува компаниите во рамките на правниот режим. Неговото назначување се вклопува во контекстот на државната контрола врз стратешките инфраструктури под притисок од надворешни санкции.

Во овој период започна активна дебата за иднината на рафинеријата – вклучително и можноста за нејзино повторно стекнување или продажба на нов сопственик. Во јавноста се појавуваат различни потенцијални кандидати, вклучувајќи меѓународни енергетски и инвестициски групи како што се „Гунвор“ (со историски врски со рускиот енергетски сектор), американскиот „Шеврон“, инвестицискиот фонд „Карлајл“, како и други глобални играчи во енергетскиот и финансискиот сектор.

Дискусиите за потенцијалните купувачи се вклопуваат во поширокиот тренд на реструктуирање на руските енергетски средства во Европа под притисок на санкциите, при што сценаријата за продажба, делумно повлекување или пренос на контролата на меѓународни инвеститори се разгледуваат во различни периоди.

Така, случајот „Лукоил Нефтохим“ се обликува како комбинација од меѓународни санкции, привремени ослободувања, државна контрола преку специјален менаџер и отворено прашање за идното сопствеништво на еден од најголемите индустриски средства во Бугарија.

„Лукоил Нефтохим Бургас“ е еден од најголемите индустриски комплекси во Југоисточна Европа, со главен имот - рафинерија за нафта со капацитет за преработка на околу 7-8 милиони тони сурова нафта годишно.

Меѓу клучните елементи на комплексот е морскиот терминал „Розенец“, кој функционира како главна влезна точка за снабдување со сурова нафта. „Ова е портата за сурова нафта“, се наведува во описите на инфраструктурата. Терминалот им служи на танкери и е поврзан со рафинеријата преку специјализирана цевководна врска.

Главната инфраструктура, исто така, го вклучува цевководниот систем помеѓу терминалот Розенец и рафинеријата Бургас, како и внатрешни индустриски цевководи и дистрибутивна мрежа за готови нафтени производи.

Комплексот, исто така, работи со петрохемиско производство, одвоено како посебна индустриска линија, како и енергетски капацитети за внатрешна потрошувачка. Тие вклучуваат сопствени термоелектрани, системи за снабдување со пареа и електрична енергија, што обезбедува висок степен на енергетска самоодржливост.

Инфраструктурата на комплексот, исто така, вклучува логистички бази, постројки за преработка.