Швајцарскиот алпски град Давос повторно ги пречекува водечките политичари, економисти и луѓе од културата на годишниот состанок на Светскиот економски форум (СЕФ).

Се одржува во време кога американскиот претседател Доналд Трамп се обидува да го демонтира меѓународниот поредок: од уривањето на воспоставените трговски правила и масовното повлекување од меѓународните организации, вклучувајќи го и климатскиот договор на ОН, до заробувањето на венецуелскиот претседател Николас Мадуро, по нападот врз главниот град Каракас и заканите за анексија на Гренланд, кој формално е дел од сојузникот на Данска.

Нападот на Трамп врз меѓународните правила кои во голема мера се во сила уште од Втората светска војна и нивното влијание врз глобалниот мир, политиката и економијата ќе бидат меѓу клучните теми на петдневниот собир, кој започнува во понеделник (19 јануари), под мотото „Духот на дијалогот“.

„Дијалогот не е луксуз во време на неизвесност, туку итна потреба“, рече Борге Бренде, претседател и извршен директор на Светскиот економски форум. „Во критичен момент за меѓународната соработка - обележан со длабока геоекономска и технолошка трансформација - овогодинешниот состанок ќе биде еден од нашите најзначајни.“

На Доналд Трамп ќе му се придружат повеќе од 60 шефови на држави и влади, вклучувајќи го германскиот канцелар Фридрих Мерц, канадскиот премиер Марк Карни, аргентинскиот претседател Хавиер Милај, претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, кинескиот вицепремиер Хе Лифенг, пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф и сирискиот лидер Ахмад ал-Шарија.

Најголемата американска делегација досега во Давос

Трамп ја предводи најголемата американска делегација досега во Давос, во која ќе бидат вклучени пет министри и други високи функционери.

Во делегацијата се и државниот секретар Марко Рубио, специјалниот пратеник Стив Виткоф и зетот на Трамп, Џаред Кушнер, што отвора простор за дискусии за Украина, Венецуела, Газа и Иран, каде што доаѓаат сведоштва за бруталното задушување на протестите против владата.

Се очекува Трамп да се сретне со украинскиот претседател Володимир Зеленски и сојузниците на Киев од Г7 - вклучувајќи ги лидерите на Германија, Италија, Франција, Велика Британија, Канада и претседателот на Европската комисија - на маргините на главниот настан за да се обезбеди поддршка од САД за безбедносни гаранции за Украина по евентуалниот мировен договор со Русија, објави Фајненшл тајмс.

Првата „Куќа на САД“ ќе придонесе за силното американско присуство - тоа е простор сместен во мала црква на главната улица во градот, каде што американските претставници ќе организираат разни настани и ќе се вмрежуваат со инвеститори.

Геоекономска војна

Иако се очекува геополитичките превирања и неизвесноста да доминираат во дискусиите, креаторите на политики и бизнис лидерите се заинтересирани и за начини за справување со други предизвици со кои се соочува глобалната економија.

И се покажа како релативно отпорна и покрај зголемените трговски тензии и политичката неизвесност, делумно благодарение на огромните инвестиции во вештачка интелигенција во САД, што ја стабилизираше најголемата економија во светот.

Сепак, проектираниот глобален раст од 3,1 процент во 2026 година сè уште не е идеален, особено во време кога глобалниот долг се искачи на нивоа невидени од Втората светска војна.

Според Меѓународниот монетарен фонд, состојбата со долгот во неколку африкански земји е особено загрижувачка.

Глобалната трговија останува под притисок бидејќи земјите усвојуваат протекционистички мерки, како што се наметнување еднострани тарифи, зголемување на ограничувањата за странски инвестиции и намалување на залихите на клучни минерали.

Економските конфликти меѓу нациите и нивните последици беа меѓу главните теми на годишниот извештај на СЕФ за глобалните ризици објавен во среда.

Предизвици и шанси на вештачката интелигенција

Вештачката интелигенција е уште една тема што е во фокусот оваа година, со неколку настани и предавања посветени на технологијата, слично на претходните состаноци на Светскиот економски форум. Водечките технолошки лидери како што се Сатја Надел (Microsoft), Јенсен Хуанг (Nvidia) и Демис Хасабис (Google AI) ќе бидат во Давос.

Вештачката интелигенција веќе покажува голем потенцијал во медицината и образованието, а во последниве години милијарди долари се инвестирани или ветени дека ќе бидат инвестирани во тој сектор. И покрај тоа што многу компании во моментов се борат со наоѓање реални можности за користење на технологијата, т.е. области каде што вештачката интелигенција нуди добра додадена вредност.

Постојат загрижености за влијанието на вештачката интелигенција врз работните места, бидејќи се стравува дека многу од нив ќе станат технолошки вишок во следните неколку години.

Извршниот директор на „Антропик“, Дарио Амодеи, исто така меѓу овогодинешните учесници, вели дека вештачката интелигенција би можела да елиминира половина од сите работни места во таканаречениот сектор на бели јаки во следните пет години, нагласувајќи ја потребата од масовни инвестиции во преквалификација на работниците.

Новото раководство на Светскиот економски форум

Овогодинешниот состанок ќе биде прв без основачот на Светскиот економски форум, Клаус Шваб, на чело на Давос. Германскиот економист поднесе оставка во април 2025 година поради обвинувања дека тој и неговата сопруга користеле средства од Форумот за лични цели. Сепак, независна истрага не откри кривично дело, туку само мали неправилности.

Шваб беше наследен од привремените копретседатели Лари Финк, извршен директор на инвестицискиот фонд БлекРок, и Андре Хофман, потпретседател на швајцарската фармацевтска компанија Рош Холдингс.

Овогодинешниот истакнат список на учесници е поттик за организаторите на Светскиот економски форум по прилично бурна година. Организацијата, која постои од 1971 година и е основана за да го поттикне дијалогот, сега се соочува со предизвици бидејќи мултилатерализмот слабее, а слободната трговија е под зголемен притисок.